1. Giới thiệu về chùa Nhất Trụ Hoa Lư

Khung cảnh chùa Nhất Trụ Hoa Lư thanh tịnh giữa non nước cố đô. (Nguồn: Sưu tầm)

Khi đặt chân tới khu vực cố đô Hoa Lư linh thiêng, chùa Nhất Trụ hiện lên như một viên ngọc sáng giữa lòng di tích lịch sử. Ngôi chùa sở hữu bề dày hơn 1.000 năm lịch sử cùng các giá trị văn hóa tâm linh đặc sắc, trở thành điểm đến cuốn hút với đông đảo du khách từ khắp nơi.

1.1. Vị trí chùa Nhất Trụ Hoa Lư

Chùa Nhất Trụ Hoa Lư có vị trí tại thôn Yên Thành, phường Tây Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình. Ngôi chùa nằm trong khu vực bảo vệ đặc biệt thuộc quần thể di tích Cố đô Hoa Lư, nơi từng là kinh đô rực rỡ của nước Đại Cồ Việt dưới triều Đinh và Tiền Lê.

Từ trung tâm thành phố Ninh Bình, du khách chỉ cần di chuyển khoảng 10 km là tới chùa. Tuyến đường theo quốc lộ 1A, sau đó rẽ vào đường Tràng An và Hoa Lư sẽ đưa bạn tới khu di tích này. Vị trí của chùa thuận lợi khi nằm đối diện đền vua Lê Đại Hành, chỉ cách khoảng 100-200 m, giúp bạn dễ dàng kết hợp tham quan nhiều di tích nổi bật trong cùng một chuyến đi.

1.2. Lịch sử hình thành và ý nghĩa của chùa Nhất Trụ Hoa Lư

Trải qua hơn một nghìn năm lịch sử, chùa Nhất Trụ Hoa Lư vẫn giữ nguyên vẻ đẹp cổ kính cùng những giá trị lịch sử quý giá. Ngôi chùa được xây dựng vào năm 995 dưới thời vua Lê Đại Hành (Lê Hoàn), thể hiện sự kính ngưỡng sâu sắc của hoàng gia đối với đạo Phật, đồng thời gửi gắm ước vọng về quốc thái dân an.

Trong thời kỳ phồn thịnh của cố đô, chùa Nhất Trụ không chỉ là nơi thực hành tín ngưỡng Phật giáo mà còn từng là trung tâm cố vấn chính sự. Nhiều vị danh tăng thời Đinh - Lê như Pháp Thuận, Khuông Việt và đặc biệt là thiền sư Vạn Hạnh thường tụ hội tại đây để cùng tham gia bàn luận việc quốc gia. Ngôi chùa là minh chứng rõ nét cho sự gắn bó giữa chính quyền và Phật giáo qua các thời kỳ, đồng thời là biểu tượng của văn hóa, tín ngưỡng và nghệ thuật thời Đại Cồ Việt.

2. Hướng dẫn di chuyển đến chùa Nhất Trụ Hoa Lư

Hành trình đến chùa Nhất Trụ Hoa Lư khá thuận tiện với đa dạng phương tiện di chuyển. Du khách có thể lựa chọn cách di chuyển phù hợp với nhu cầu của mình để trải nghiệm chuyến đi ý nghĩa nhất.

Nếu đi từ Hà Nội, bạn có thể sử dụng xe khách tuyến Hà Nội - Ninh Bình với mức giá dao động từ 80.000 đến 120.000 VNĐ tùy loại xe. Sau khi đến bến xe Ninh Bình, bạn chỉ cần thêm 15-20 phút di chuyển bằng taxi hoặc xe điện để tới khu di tích Hoa Lư. Phương án này thích hợp cho những ai ưu tiên tiết kiệm chi phí và muốn trải nghiệm phương tiện công cộng.

Du khách yêu thích sự chủ động có thể lựa chọn phương tiện cá nhân. Lộ trình từ Hà Nội theo tuyến cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình, sau đó đi quốc lộ 1A rồi chuyển qua đường Tràng An đến xã Trường Yên. Đây là tuyến đường được đầu tư tốt, phù hợp cho cả ô tô và xe máy với thời gian di chuyển vào khoảng 2 giờ. Khu di tích bố trí nhiều bãi gửi xe gần cổng, phí gửi xe dao động từ 10.000 đến 30.000 VNĐ tùy phương tiện.

Còn nếu du khách đến từ TP.HCM hay các tỉnh phía Trung, Nam, cách thuận tiện nhất là đi máy bay ra Hà Nội và đi theo lộ trình trên.

3. Kiến trúc độc đáo của chùa Nhất Trụ Hoa Lư

Khi bước vào chùa Nhất Trụ Hoa Lư, du khách sẽ cảm nhận được vẻ đẹp cổ kính cùng các báu vật quý được gìn giữ qua nhiều thế kỷ. Ngôi chùa mang đậm phong cách nghệ thuật thời Đinh - Lê với kiến trúc đặc trưng riêng biệt.

3.1. Tổng thể kiến trúc và bố cục

Chùa Nhất Trụ Hoa Lư nổi bật với kiến trúc cổ kính tinh xảo. (Nguồn: Sưu tầm)

Chùa Nhất Trụ được xây dựng trên mặt bằng hình chữ “đinh” (丁) với hướng chính quay về phía Tây, thể hiện sự hài hòa giữa không gian phong thủy và quan niệm Phật giáo. Cách bố trí này tạo nên một không gian yên tĩnh, linh thiêng cho việc thờ phụng.

Cổng tam quan là điểm nổi bật đầu tiên khi tới chùa với ba lối vào, trong đó cửa giữa lớn nhất. Phía trên cổng được thiết kế hai tầng mái tám góc, phía trước treo đại tự “Nhất Trụ tự”, tầng trên có treo chuông lớn ngân vang giữa khung cảnh thanh tĩnh. Không gian chính điện bao gồm tiền đường năm gian và khu vực thượng điện bên trong dùng để thờ Phật, đây là trung tâm của toàn bộ chùa.

Cổng Tam Quan chùa Nhất Trụ uy nghi giữa khung trời linh thiêng. (Nguồn: Sưu tầm)

Các khu vực phụ như nhà tổ, nhà khách, nhà Mẫu và nhà ăn đều được bố trí liền kề dọc theo trục chính, tạo sự thống nhất trong tổng thể công trình. Đặc biệt, khu vực tháp, lầu thờ và lầu che cột kinh được dựng theo kiến trúc truyền thống, góp phần bảo vệ hiện vật quý trước tác động của thời tiết, đồng thời tôn vinh giá trị linh thiêng của báu vật quốc gia.

Ban thờ Mẫu tại chính điện chùa Nhất Trụ trang nghiêm và thanh tịnh. (Nguồn: Sưu tầm)

3.2. Sở hữu bảo vật quốc gia: Cột kinh Phật độc nhất

Điểm nổi bật nhất của chùa Nhất Trụ Hoa Lư chính là cột kinh Phật hình bát giác cao 4.16 m, trọng lượng khoảng 4.5 tấn. Đây là tác phẩm điêu khắc đá đặc sắc, hiếm gặp tại Việt Nam. Cột kinh gồm 6 phần chính: tảng vuông làm móng, đế tròn, thân hình bát giác, thớt bát giác, đấu bát giác và đỉnh hoa sen, tạo nên tổng thể cân đối và trang trọng.

Cột kinh cổ chùa Nhất Trụ là báu vật nghìn năm của Phật giáo Việt. (Nguồn: Sưu tầm)

Chất liệu và kỹ thuật chế tác cột kinh vô cùng độc đáo. Tất cả các phần được làm từ đá vôi tự nhiên với niên đại địa chất lên tới 300 triệu năm, thể hiện sự tỉ mỉ trong lựa chọn nguyên liệu. Các bộ phận của cột được ghép nối bằng phương pháp mộng ngõng truyền thống, không sử dụng bất kỳ chất liên kết nào, tạo nên cấu trúc bền vững qua hàng nghìn năm.

Cột kinh đá cao hơn ba mét khắc chữ Hán cổ tinh tế. (Nguồn: Sưu tầm)

Trên thân cột, nội dung kinh Lăng Nghiêm cùng các chữ Hán ghi lại thông tin về người dựng cột, các bài kệ, giáo lý Phật giáo được khắc họa tinh tế. Đặc biệt, cột còn khắc tên hiệu của vua Lê Hoàn (“Thăng Bình Hoàng đế tả đạo”), biểu hiện mong ước quốc thái dân an. Cột kinh chùa Nhất Trụ là niềm tự hào không chỉ của ngôi chùa mà còn là biểu tượng của văn hóa thạch kinh Việt Nam, minh chứng cho sự phát triển rực rỡ của Phật giáo trong lịch sử dân tộc.

3.3. Các cổ vật và hiện vật quý khác

Tượng Quan Âm cổ tại chùa Nhất Trụ mang nét đẹp hiền từ và linh thiêng. (Nguồn: Sưu tầm)

Bên cạnh cột kinh nổi bật, chùa Nhất Trụ còn bảo tồn nhiều hiện vật quý giá. Hệ thống tượng Phật cổ tại đây gồm nhiều pho tượng được chế tác công phu, thể hiện tinh hoa nghệ thuật điêu khắc thời Đinh - Lê. Chiếc chuông đồng lớn treo trước cổng Tam quan là vừa là một tác phẩm nghệ thuật vừa mang ý nghĩa tâm linh, mỗi tiếng chuông ngân vang như nhắc nhở thời khắc tu tập trong ngày.

Các tấm bia đá cổ ghi lại sự kiện lịch sử liên quan tới các vị vua Đinh, Lê và các danh tăng xưa, giống như cuốn sử đá lưu giữ ký ức của một thời vàng son. Nhìn vào những tấm bia này, du khách sẽ hiểu hơn về tư tưởng Phật giáo, văn hóa Đại Cồ Việt và cảm nhận sự hòa quyện giữa tín ngưỡng cùng chính trị trong lịch sử dân tộc Việt Nam.

4. Kinh nghiệm tham quan chùa Nhất Trụ Hoa Lư

Để chuyến khám phá chùa Nhất Trụ Hoa Lư trở nên trọn vẹn, bạn nên chuẩn bị kỹ càng một số thông tin và tuân thủ những quy định quan trọng khi tới khu vực tâm linh này.

Trang phục luôn là yếu tố nên được chú ý đầu tiên. Khi bước vào khuôn viên chùa, hãy lựa chọn các loại quần áo kín đáo, chỉnh tề, hạn chế mặc quần ngắn, váy ngắn hay áo không tay lúc vào khu vực điện thờ. Việc ăn mặc chỉn chu không những thể hiện sự kính trọng đối với không gian tâm linh mà còn giúp bạn hòa mình vào bầu không khí thiền tịnh nơi đây.

Trong khi tham quan, mỗi du khách cần giữ thái độ nhẹ nhàng và tôn kính. Không nên chạm vào các cổ vật như cột kinh, chuông đồng, tượng Phật và cố gắng giữ trật tự, hạn chế tiếng động lớn nhằm bảo vệ sự yên tĩnh của chùa. Nếu có nhu cầu chụp ảnh hay quay phim, bạn nên tuân thủ quy định của ban quản lý, tránh quay/chụp tại các khu vực không cho phép để gìn giữ vẻ đẹp của di tích.

Sau khi tham quan chùa Nhất Trụ, bạn có thể tiếp tục hành trình với các trải nghiệm mới mẻ khác. Quảng trường Thời Đại ở trung tâm Hoa Lư mang đến không gian văn hóa hiện đại giữa vùng đất giàu truyền thống. Ngoài ra, du khách có thể đặt chân đến Sun World Ha Nam chỉ cách Ninh Bình chưa đầy một giờ di chuyển để tận hưởng các hoạt động giải trí hiện đại, đem lại sự cân bằng thú vị giữa giá trị truyền thống và hiện đại trong cùng chuyến đi.

Chùa Nhất Trụ Hoa Lư không chỉ là điểm đến tâm linh mà còn là nơi để tìm hiểu lịch sử, văn hóa Phật giáo Việt Nam. Hãy đến để cảm nhận sự linh thiêng của cột kinh ngàn năm, lưu lại những khoảnh khắc ý nghĩa trong hành trình khám phá vùng đất cố đô Hoa Lư!