1. Đôi nét về du lịch Ninh Bình

Nhắc đến Ninh Bình, nhiều người thường nghĩ ngay đến Tràng An, Tam Cốc hay Hang Múa – những điểm “kinh điển” trên bản đồ du lịch miền Bắc. Nhưng bên cạnh quần thể thắng cảnh nổi tiếng với mức phí tham quan cụ thể, Ninh Bình vẫn sở hữu vô số địa điểm miễn phí giúp bạn thoải mái khám phá mà không phải chi quá nhiều. Điều này khiến Ninh Bình trở thành lựa chọn lý tưởng cho giới trẻ mê “du lịch tiết kiệm”, cho các gia đình muốn đưa con nhỏ trải nghiệm thiên nhiên – văn hóa mà không tốn kém, và cả những nhóm bạn chỉ cần một chiếc xe máy cùng lịch trình linh hoạt là có thể rong ruổi cả ngày.

Ninh Bình hội tụ thiên nhiên hùng vĩ sông núi hài hòa di tích lâu đời và văn hóa địa phương đặc sắc. (Nguồn: Sưu tầm)

Vùng đất này hội tụ đầy đủ các mảng màu của một điểm đến hấp dẫn: thiên nhiên hùng vĩ, sông núi hài hòa, di tích lịch sử lâu đời, hệ thống đền chùa quy mô lớn cùng văn hóa địa phương đặc sắc. Sự kết hợp ấy tạo nên một Ninh Bình vừa hoài cổ, vừa sống động, vừa lắng đọng mà vẫn rất dễ tiếp cận với mọi lứa tuổi. Và nếu biết cách sắp xếp lịch trình, bạn hoàn toàn có thể ghé thăm nhiều điểm thú vị mà chẳng cần mở ví.

2. Top 7 địa điểm du lịch Ninh Bình miễn phí đáng ghé

2.1. Chùa Bái Đính – Quần thể chùa lớn nhất Việt Nam

Nằm tại phường Tây Hoa Lư, chùa Bái Đính từ lâu đã trở thành một trong những biểu tượng du lịch tâm linh của Ninh Bình. Điều khiến nhiều du khách bất ngờ là khu vực chùa chính – nơi nằm trong quần thể Bái Đính hiện đại – hoàn toàn miễn phí tham quan. Bạn chỉ cần trả phí nếu lựa chọn đi xe điện hoặc muốn ghé các khu vực phụ trợ, còn lại có thể thoải mái dạo bước, ngắm cảnh và tìm về sự bình yên.

Nằm tại phường Tây Hoa Lư chùa Bái Đính từ lâu là một biểu tượng du lịch tâm linh của Ninh Bình. (Nguồn: Sưu tầm)

Ngay từ cổng tam quan, Bái Đính đã gây ấn tượng với kiến trúc hoành tráng: những hàng cột gỗ lim vững chãi, mái ngói uốn cong, những pho tượng Phật bằng đồng được đúc tinh xảo cùng hàng lang La Hán dài bạt ngàn. Không gian rộng lớn khiến bạn có thể mất cả buổi sáng chỉ để đi hết một vòng. Và dù lượng khách đến đây quanh năm khá đông, chùa vẫn giữ được cảm giác trang nghiêm, tĩnh lặng nhờ không gian xanh mát và địa thế tựa lưng vào núi.

Điều nhiều người thích nhất ở Bái Đính có lẽ là cảnh hoàng hôn nhìn từ khu vực gần bảo tháp. Khi mặt trời dần khuất sau núi, cả quần thể chìm trong gam màu vàng dịu nhẹ, tạo nên bức tranh vừa hùng vĩ vừa nhẹ nhàng. Một nơi hoàn hảo để thư giãn sau những ngày bộn bề.

2.2. Nhà thờ đá Phát Diệm – Kinh đô Công giáo độc đáo

Xã Phát Diệm cũng là nơi có quần thể nhà thờ đá nổi tiếng bậc nhất Việt Nam và hoàn toàn miễn phí vào cửa. Nhà thờ đá Phát Diệm giống một tác phẩm nghệ thuật hơn là một công trình tôn giáo, bởi mọi chi tiết đều được “pha trộn” giữa kiến trúc Á – Âu vô cùng độc đáo. Nếu bên ngoài là những mái cong tựa đình chùa, bên trong lại là trần gỗ, đá nguyên khối và hệ thống cột vững chắc.

Nhà thờ đá Phát Diệm giống một tác phẩm nghệ thuật bởi sự hòa trộn kiến trúc Á Âu rất độc đáo. (Nguồn: Sưu tầm)

Điều đáng nói là nhà thờ được xây dựng từ thế kỷ XIX bằng đá và gỗ quý, phần lớn vận chuyển thủ công trong điều kiện vô cùng khó khăn. Ngày nay, công trình này vẫn đứng sừng sững, mang sắc thái vừa cổ kính vừa thanh bình, thu hút rất nhiều du khách lẫn nhiếp ảnh gia.

Dạo quanh sân nhà thờ, cảm giác như bạn đang lạc vào một không gian xưa cũ nhưng không hề tĩnh lặng. Hơi thở của thời gian hòa cùng những tiếng chuông giáo đường, những bước chân nhẹ và sắc xám trầm của đá khiến nơi đây trở thành một trong những địa điểm du lịch Ninh Bình miễn phí đáng trải nghiệm nhất.

2.3. Cố đô Hoa Lư – Trung tâm lịch sử nghìn năm

Không thể nhắc đến Ninh Bình mà bỏ qua Cố đô Hoa Lư – kinh đô đầu tiên của Nhà nước phong kiến tập quyền Việt Nam. Điều thú vị là khu vực bên ngoài, gồm sân đình, một số chùa và phố cổ xung quanh hoàn toàn miễn phí tham quan.

Cố đô Hoa Lư là kinh đô đầu tiên của nhà nước phong kiến tập quyền Việt Nam trong lịch sử. (Nguồn: Sưu tầm)

Hoa Lư là nơi gắn liền với triều đại Đinh – Tiền Lê, nơi vua Đinh Tiên Hoàng dựng cờ thống nhất giang sơn. Không gian cổ kính, những bức tường rêu phong và cổng thành uy nghi khiến du khách dễ dàng tưởng tượng về một thời oanh liệt. Dạo bước ở Hoa Lư, bạn sẽ bắt gặp hình ảnh các cụ già mặc áo dài truyền thống, những gian hàng dân gian nhỏ bán đồ thủ công, mùi hương trầm thoang thoảng… Tất cả hòa quyện thành một cảm giác rất Việt Nam, rất thân thuộc dù bạn đến từ đâu.

2.4. Chùa Bích Động – Chốn bồng lai bên sườn núi đá

Chùa Bích Động thuộc phường Nam Hoa Lư và là điểm đến gần như mặc định phải ghé khi đến Ninh Bình. (Nguồn: Sưu tầm)

Chùa Bích Động thuộc phường Nam Hoa Lư, là một trong những điểm đến “mặc định phải ghé” khi đến Ninh Bình, và điều tuyệt nhất là hoàn toàn không mất vé vào cửa. Ngôi chùa được xây dựng dựa theo thế núi, chia làm ba tầng: Hạ, Trung và Thượng, mỗi tầng lại mang một cảm giác khác nhau. Để lên đến tầng cao nhất, bạn sẽ đi qua những bậc đá nhỏ len vào sườn núi, càng lên cao càng mát mẻ và thoáng đãng.

Bích Động không chỉ nổi tiếng bởi kiến trúc chùa cổ mà còn nhờ khung cảnh thiên nhiên bao quanh. (Nguồn: Sưu tầm)

Bích Động không chỉ nổi tiếng nhờ kiến trúc chùa cổ mà còn bởi khung cảnh xung quanh. Từ cầu đá nhìn ra xa là hồ nước xanh biếc, núi non trùng điệp và những chiếc thuyền nhỏ lướt qua. Dù bốn mùa Ninh Bình đều đẹp, nhưng Bích Động vào mùa lúa chín lại mang vẻ đẹp đặc biệt, khi cả vùng Tam Cốc nhuộm vàng rực rỡ.

Đây cũng là một trong những địa điểm “sống ảo” được yêu thích nhất Ninh Bình, nhưng không vì thế mà mất đi sự yên tĩnh vốn có. Chỉ cần đi sớm một chút, bạn dễ dàng tận hưởng không gian thanh bình và những góc ảnh đẹp đến nao lòng.

2.5. Phố cổ Hoa Lư – Không gian đi bộ và văn hóa truyền thống

Nằm gần Cố đô Hoa Lư, khu phố cổ Hoa Lư là nơi tái hiện không gian văn hóa truyền thống Việt Nam qua những ngôi nhà gỗ, chợ quê, khu triển lãm và các hoạt động văn nghệ. Điểm cộng lớn nhất là khu vực này miễn phí vào cửa, và thường xuyên tổ chức nhiều lễ hội, sự kiện cộng đồng.

Khu phố cổ Hoa Lư tái hiện văn hóa truyền thống Việt qua nhà gỗ chợ quê và hoạt động văn nghệ. (Nguồn: Sưu tầm)

Phố cổ Hoa Lư mang màu sắc nhộn nhịp nhưng vẫn giữ được nét mộc mạc. Buổi tối, những chiếc đèn lồng thắp sáng, tiếng nhạc dân tộc vang lên, các gian hàng ẩm thực bắt đầu đông người. Bạn có thể thưởng thức đồ ăn, xem người dân biểu diễn múa rồng, thử viết thư pháp hoặc đơn giản là tản bộ để tận hưởng không khí vui tươi. Đây là nơi lý tưởng cho các gia đình có trẻ nhỏ hoặc nhóm bạn muốn tìm một điểm chơi buổi tối mà không tốn phí.

2.6. Đền Thái Vi – Địa điểm tâm linh bình yên

Cách Bích Động không xa là đền Thái Vi – một trong những ngôi đền linh thiêng và có kiến trúc đẹp bậc nhất Ninh Bình. Đền hoàn toàn miễn phí vào cửa, được xây dựng từ thế kỷ XIII để thờ các vị vua Trần. Không gian đền cổ kính với những cột đá chạm trổ tinh xảo, mái ngói rêu phong và khói hương nghi ngút vào mỗi dịp lễ hội.

Đền Thái Vi là một trong những ngôi đền linh thiêng và có kiến trúc đẹp bậc nhất Ninh Bình. (Nguồn: Sưu tầm)

Con đường dẫn vào đền rợp bóng tre xanh, hai bên là cánh đồng rộng mở, tạo nên khung cảnh rất thơ. Bước qua cổng đền là cảm giác bình yên lan tỏa, khác biệt hoàn toàn với sự nhộn nhịp của khu Tam Cốc gần đó. Nếu bạn tìm một nơi yên tĩnh để tĩnh tâm hay đơn giản muốn hiểu hơn về văn hóa tâm linh Việt, Thái Vi là lựa chọn không thể bỏ qua.

2.7. Hồ Đồng Chương

Khép lại danh sách các địa điểm du lịch Ninh Bình miễn phí, hồ Đồng Chương thuộc huyện Nho Quan mang đến một hơi thở hoàn toàn khác. Không phải chùa cổ hay nhà thờ đá, Đồng Chương là hồ nước tự nhiên rộng và xanh trong, được bao quanh bởi rừng thông bạt ngàn. Không khí nơi đây mát lạnh, dễ chịu, rất thích hợp cho những ai muốn tạm rời xa phố thị ồn ào để tìm chút yên bình.

Hồ Đồng Chương thuộc Nho Quan mang đến hơi thở khác biệt và không gian thiên nhiên rất yên bình. (Nguồn: Sưu tầm)

Du khách thường đến đây cắm trại, dã ngoại, chèo thuyền kayak hoặc chỉ đơn giản là ngồi bên bờ hồ nghe gió thổi. Cảnh hồ đẹp nhất vào sáng sớm và chiều muộn, khi mặt nước phẳng lặng như gương và ánh nắng hắt xuống những vạt cỏ ven bờ. Bạn chỉ cần mang theo ít đồ ăn nhẹ, một tấm thảm ngồi và máy ảnh là đã có một buổi chiều tuyệt vời bên thiên nhiên.

3. Ẩm thực và lưu trú trong chuyến tham quan các địa điểm du lịch Ninh Bình miễn phí

3.1. Ẩm thực nên thử

Ở Ninh Bình, hương vị núi rừng và đồng bằng hòa quyện trong từng món ăn khiến du khách dễ dàng ghi nhớ ngay từ lần đầu thử. Và dù bạn đi tham quan các địa điểm du lịch Ninh Bình miễn phí, chỉ cần ghé đúng quán, bạn sẽ có một bữa ăn chất lượng mà chi phí vẫn rất mềm.

Thịt dê Ninh Bình săn ngọt và có hương thơm đặc trưng nhờ được chăn thả tự nhiên trên núi đá. (Nguồn: Sưu tầm)

Món nổi tiếng nhất, có lẽ không cần giới thiệu nhiều, chính là dê núi Ninh Bình. Thịt dê ở đây săn, ngọt và có mùi thơm rất riêng nhờ được chăn thả trên núi đá. Nếu thích vị thanh nhẹ, bạn có thể thử dê tái chanh; thích đậm đà hơn thì dê nướng, dê hấp hoặc lẩu dê đều đáng để gọi. Một trong những địa chỉ lâu năm được nhiều người ghé là quán Hoàng Giang gần Tràng An, phục vụ nhanh, chất lượng ổn định.

Cơm cháy Ninh Bình là món ăn quen thuộc và gắn liền với hình ảnh vùng đất cố đô. (Nguồn: Sưu tầm)

Cơm cháy Ninh Bình cũng là cái tên gắn liền với vùng đất cố đô. Miếng cơm vàng ruộm, giòn rụm ăn kèm nước sốt bò hoặc sốt dê mang lại vị béo nhẹ, thơm và rất “cuốn”.

Miến lươn Ninh Bình được chế biến tinh tế với thịt lươn vàng giòn và nước dùng thanh đậm vị. (Nguồn: Sưu tầm)

Một món nữa bạn không nên bỏ qua là miến lươn, có thể tìm thấy ở khu vực phố cổ Hoa Lư hoặc thị trấn Nho Quan. Miến lươn ở đây được chế biến khá tinh tế, thịt lươn vàng ruộm, giòn bên ngoài nhưng vẫn ngọt bên trong, hòa quyện với nước dùng thanh mà đậm vị.

Nếu thích các món dân dã, bạn có thể tìm đến những quán nhỏ quanh Tam Cốc để thử cá rô đồng kho tộ, vị mặn ngọt vừa phải và có chút cay nhẹ, ăn với cơm trắng rất đưa miệng.

3.2. Gợi ý điểm lưu trú

Nếu bạn thích không gian gần gũi thiên nhiên, những homestay ở khu vực Nam Hoa Lư luôn là lựa chọn hợp lý. Nhiều nơi được xây theo kiểu nhà gỗ, nhìn thẳng ra núi hoặc mặt hồ, không khí cực kỳ yên bình vào mỗi sáng. Giá phòng dao động từ 500.000–800.000 đồng/đêm, phù hợp với cả nhóm bạn hoặc gia đình nhỏ.

Với những ai muốn ở gần quần thể Tràng An, khu Gia Viễn có nhiều bungalow xinh xắn, bao quanh bởi đồng lúa và dãy núi trùng điệp. Các khu lưu trú ở đây thường mang phong cách đơn giản, tiện nghi vừa đủ nhưng điểm cộng lớn là tầm nhìn đẹp và không khí trong lành. Giá thường chỉ trên dưới 1 triệu đồng một đêm, phù hợp cho hành trình 2–3 ngày.

Trường hợp bạn muốn một kỳ nghỉ thư giãn đúng nghĩa sau thời gian dài bận rộn, các resort trong khu vực Trường Yên hay gần hồ Đồng Chương cũng rất đáng cân nhắc. Không gian rộng, nhiều cây xanh, dịch vụ tốt và đặc biệt là cách nhiều điểm du lịch không xa, giúp bạn vừa nghỉ dưỡng vừa thuận tiện khám phá. Chi phí tất nhiên cao hơn nhưng đổi lại bạn sẽ có trải nghiệm trọn vẹn và thoải mái hơn.

Và nếu có thời gian, bạn có thể ghé qua Trống Đọi Tam, nơi thường xuyên tổ chức các hoạt động cộng đồng và hoàn toàn miễn phí. Đây cũng là điểm kết thúc lý tưởng sau một ngày dài di chuyển: không cần tốn vé, không quá đông và đủ để bạn cảm nhận nhịp sống nhẹ nhàng của Ninh Bình.

4. Lưu ý khi tham quan các địa điểm du lịch Ninh Bình miễn phí

Ninh Bình phù hợp để đi nhiều thời điểm trong năm, nhưng để trải nghiệm trọn vẹn nhất, bạn nên lưu ý vài điểm nhỏ.

Trang phục thoải mái, giày thể thao sẽ giúp việc đi bộ và leo các bậc đá ở Bích Động hay Bái Đính dễ dàng hơn. Khi vào các khu tâm linh, trang phục lịch sự vẫn là điều nên giữ để không gây phản cảm.

Khung giờ đẹp nhất để tham quan thường là sáng sớm hoặc chiều muộn khi nắng chưa quá gắt và lượng khách còn ít.

Ninh Bình không chỉ dành cho những ai muốn khám phá những quần thể nổi tiếng có thu phí. Trái lại, vùng đất này sở hữu hàng loạt địa điểm du lịch miễn phí nhưng giá trị không hề kém cạnh. Chùa Bái Đính uy nghi, nhà thờ đá Phát Diệm cổ kính, chùa Bích Động thơ mộng hay hồ Đồng Chương xanh mát đều đủ sức làm say lòng bất kỳ ai ghé thăm.

Vì thế, nếu bạn đang tìm một hành trình nhẹ nhàng, tiết kiệm nhưng vẫn trọn vẹn cảm xúc, Ninh Bình hẳn sẽ là điểm đến lý tưởng trong những ngày rảnh rỗi.