1. Tổng quan về chùa Bảo Sái của Yên Tử
1.1. Chùa Bảo Sái của Yên Tử là gì?
Chùa Bảo Sái của Yên Tử là một ngôi chùa cổ thuộc hệ thống di tích Yên Tử, thờ Thiền sư Bảo Sái, vị đệ tử đầu tiên và thân cận của Phật hoàng Trần Nhân Tông. Theo sử liệu Phật giáo, Thiền sư Bảo Sái là người trực tiếp tiếp nhận giáo pháp Trúc Lâm từ Phật hoàng, đóng vai trò quan trọng trong việc truyền thừa tư tưởng Thiền phái Trúc Lâm thời kỳ đầu.
Tên gọi “Bảo Sái” được hiểu là vùng đất thanh tịnh, nơi hội tụ linh khí và tinh thần giác ngộ. Trải qua nhiều thế kỷ, chùa Bảo Sái vẫn được xem là không gian tu tập mang tính nội tu sâu sắc, khác với những ngôi chùa mang tính hoằng pháp hoặc biểu trưng trên núi Yên Tử.
Chùa Bảo Sái của Yên Tử là một ngôi chùa cổ thuộc hệ thống di tích Yên Tử. (Nguồn: Sưu tầm)
1.2. Vị trí chùa Bảo Sái trong quần thể Yên Tử
Chùa Bảo Sái nằm trên sườn núi Yên Tử ở độ cao khoảng 724 m so với mực nước biển. Đây là điểm dừng quan trọng trên cung đường hành hương Yên Tử, kết nối giữa chùa Hoa Yên, chùa Vân Tiêu và các di tích cao hơn như chùa Đồng.
Nhờ vị trí này, chùa Bảo Sái vừa tách biệt, yên tĩnh, vừa không quá xa trung tâm hành hương, tạo điều kiện thuận lợi cho việc chiêm bái và tĩnh tâm.
2. Hướng dẫn di chuyển đến chùa Bảo Sái của Yên Tử
2.1. Di chuyển từ Hà Nội
Từ Hà Nội, du khách có thể di chuyển bằng xe khách hoặc ô tô cá nhân theo tuyến cao tốc Hà Nội – Hải Phòng – Hạ Long, sau đó rẽ về Uông Bí. Thời gian di chuyển trung bình khoảng 3 – 4 giờ. Từ trung tâm Uông Bí, tiếp tục đi đến khu di tích Yên Tử.
2.2. Hành trình lên chùa Bảo Sái
Từ chân núi Yên Tử, du khách có hai lựa chọn:
Sử dụng cáp treo Yên Tử để rút ngắn thời gian di chuyển.
Trekking theo cung đường hành hương truyền thống, đi bộ qua các di tích cổ.
Quãng đường từ trạm cáp treo đến chùa Bảo Sái mất khoảng 30 – 45 phút đi bộ, phù hợp với nhiều đối tượng du khách
.3. Lịch sử chùa Bảo Sái của Yên Tử
Chùa Bảo Sái là ngôi chùa cổ đã trải qua nhiều lần trùng tu và phục dựng trong lịch sử. Vào đầu thế kỷ XX, sư bà Đàm Thái có công lao to lớn trong việc sửa sang Phật điện, góp phần gìn giữ không gian thờ tự linh thiêng của chùa. Trước chùa hiện còn tháp Trà Tỳ, nơi thờ xá lợi và ghi khắc công đức của sư bà, trở thành một dấu ấn quan trọng trong lịch sử hình thành và phát triển của chùa Bảo Sái.
Trong quá trình tồn tại, chùa từng bị sập do núi lở, sau đó được phục dựng và tu bổ vào các năm 1989 và 1995. Đến năm 2012, chùa Bảo Sái được xây dựng lại khang trang, đồng thời mở rộng khuôn viên, bao gồm nhiều hạng mục như: chính điện, nhà Tổ, sân chùa và khu vườn đá phía sau, tạo nên không gian văn hóa – tâm linh hài hòa giữa kiến trúc Phật giáo và cảnh quan thiên nhiên.
>>> Xem thêm Hành trình khám phá lịch sử và kiến trúc Chùa Giải Oan
4. Kiến trúc và không gian tâm linh chùa Bảo Sái
4.1. Kiến trúc chùa Bảo Sái
Chùa Bảo Sái là ngôi chùa cổ mang tên Thiền sư Bảo Sái bậc cao tăng thời Trần từng tu hành tại đây. Tên gọi “Bảo Sái” mang ý nghĩa là cõi đất thanh tịnh hoặc Thất bảo của nhà Phật. Ngài là đệ tử đầu tiên và thân tín nhất của Phật Hoàng Trần Nhân Tông, đồng thời là người duy nhất được Phật Hoàng triệu gọi về bên cạnh để truyền dạy những lời giáo huấn cuối cùng về triết lý căn bản của Phật pháp trước khi viên tịch. Thiền sư Bảo Sái cũng có công lớn trong việc coi sóc và ấn hành Đại Tạng Kinh triều Trần, góp phần quan trọng vào sự phát triển Phật giáo Việt Nam.
Chùa tọa lạc ở độ cao khoảng 724m so với mực nước biển. Thời Trần, nơi đây chỉ là một am nhỏ trong động núi. Đến thời Nguyễn, chùa bị sạt lở do tảng đá lớn từ vách núi rơi xuống, chỉ còn lại ban thờ và bức tường hồi phía Đông. Sau khi được phục dựng vào năm 1990, trùng tu lần đầu năm 1995 và tiếp tục đại trùng tu năm 2012, chùa Bảo Sái ngày nay đã trở nên khang trang, uy nghiêm nhưng vẫn giữ được nét cổ kính, linh thiêng.
4.2. Không gian chùa Bảo Sái
Hệ thống tượng thờ trong chùa được bài trí theo phong cách truyền thống của chùa miền Bắc Việt Nam. Tại chính điện, các lớp tượng được sắp xếp lần lượt gồm Tam Thế Phật, Di Đà Tam Tôn, Tam Tổ Trúc Lâm, Tam Vương và tượng Phật Hoàng Trần Nhân Tông nhập Niết-bàn. Hai bên chính điện là tượng Quan Âm Chuẩn Đề và Đức Thánh Trần. Tiền đường thờ Đức Chúa Ông, Đức Thánh Hiền cùng các vị Hộ pháp Khuyến Thiện – Trừng Ác. Nhà Tổ thờ Tổ Bồ-đề Đạt-ma, Tam Tổ Trúc Lâm và Tổ chùa.
Phía sau chùa là hang đá Ngộ Ngữ Viện, được xem là dấu tích lịch sử quan trọng. Trong hang thờ tượng Điều Ngự Giác Hoàng bằng đá ở tư thế sư tử tọa, bên cạnh là tượng đệ tử Bảo Sái chắp tay cung kính, tái hiện khoảnh khắc Phật Hoàng nhập Niết-bàn. Trước hang là cây Giổi cổ thụ gắn với truyền thuyết “Hổ ôm cây Giổi nghe kinh Phật”, tạo nên nét huyền bí đặc trưng. Gần đó còn có tượng Quán Thế Âm Bồ Tát đứng, tay cầm bình cam lồ và cành dương liễu, biểu trưng cho tinh thần cứu khổ cứu nạn, phổ độ chúng sinh.
Trước chùa Bảo Sái là tháp Trà Tỳ, nơi ghi công Tỳ kheo ni Đàm Thái – người chủ trì việc phục dựng chùa trước năm 1919. Từ chùa Bảo Sái, đi về phía trái khoảng 200m, du khách sẽ tiếp tục hành trình tham quan chùa Vân Tiêu, tạo thành quần thể tâm linh linh thiêng và giàu giá trị lịch sử.
Hệ thống tượng thờ trong chùa được bài trí theo phong cách truyền thống của chùa miền Bắc Việt Nam. (Nguồn: Sưu tầm)
>>> Xem thêm Khám phá Chùa Bắc Mã Đông Triều di tích lịch sử văn hoá
6. Kinh nghiệm và gợi ý kết hợp tham quan chùa Bảo Sái Yên Tử
6.1. Kinh nghiệm khi ghé thăm chùa Bảo Sái
Mùa xuân và mùa thu là thời gian thích hợp nhất để hành hương Yên Tử. Thời tiết mát mẻ, ít mưa, thuận lợi cho việc di chuyển và trekking.Du khách nên mặc trang phục kín đáo, lịch sự, mang giày thể thao hoặc giày trekking. Nên chuẩn bị nước uống, đồ ăn nhẹ và các vật dụng cá nhân cần thiết. Giữ trật tự, không xả rác, không chụp ảnh tại khu vực có biển cấm và thực hiện nghi lễ với thái độ thành kính để góp phần gìn giữ không gian tâm linh Yên Tử.
Mùa xuân và mùa thu là thời gian thích hợp nhất để hành hương Yên Tử. (Nguồn: Sưu tầm)
6.2. Gợi ý kết hợp tham quan trong quần thể Yên Tử
Sau khi tham quan chùa Bảo Sái của Yên Tử, du khách có thể tiếp tục hành trình khám phá các điểm di tích quan trọng khác trong quần thể Yên Tử để cảm nhận trọn vẹn giá trị lịch sử và không gian tâm linh nơi đây. Từ chùa Bảo Sái, hành trình thường được nối tiếp đến chùa Hoa Yên, trung tâm Phật giáo Yên Tử, nơi Phật hoàng Trần Nhân Tông từng giảng pháp cho tăng chúng và cũng là điểm dừng chân phù hợp để nghỉ ngơi, chiêm bái giữa rừng thông cổ thụ. Đi cao hơn, chùa Vân Tiêu mở ra không gian chuyển tiếp đặc biệt giữa rừng núi và mây trời, khi cảnh quan dần chìm trong sương mờ và không khí trở nên tĩnh lặng.
Điểm đến cuối cùng của hành trình hành hương là chùa Đồng, ngôi chùa nằm ở vị trí cao nhất của dãy Yên Tử, mang ý nghĩa biểu trưng cho sự viên mãn trong hành trình tu tập. Sau chuyến hành hương tại Yên Tử, du khách có thể tiếp tục mở rộng trải nghiệm bằng việc di chuyển về khu vực Ha Long để tham quan Sun World Ha Long. Góp phần cân bằng hành trình giữa những khoảnh khắc chiêm nghiệm, tĩnh tâm nơi núi thiêng và không gian thư giãn, ngắm cảnh vịnh biển đặc trưng của Quảng Ninh. Sự kết hợp này phù hợp với các lịch trình ngắn ngày, giúp chuyến đi trở nên đa dạng và trọn vẹn hơn.
Sau chuyến hành hương tại Yên Tử, du khách có thể tiếp tục mở rộng trải nghiệm bằng việc di chuyển về khu vực Ha Long để tham quan Sun World Ha Long.
Chùa Bảo Sái không chỉ là điểm đến tâm linh linh thiêng mà còn là di tích giàu giá trị lịch sử gắn liền với Phật giáo thời Trần. Trải qua nhiều biến cố và lần trùng tu, ngôi chùa vẫn giữ được nét thanh tịnh, cổ kính giữa núi rừng. Ngày nay, chùa Bảo Sái là nơi để du khách tìm về cội nguồn văn hóa, chiêm bái và cảm nhận sự an yên nơi cửa Phật.
