1. Ruộng lúa Nàng Thơm Chợ Đào ở đâu?
Ruộng lúa nàng thơm Chợ Đào tập trung tại khu vực Mỹ Lệ, vốn là vùng trồng lúa đặc sản nổi tiếng của huyện Cần Đước trước đây. Sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, địa danh này hiện thuộc xã Mỹ Lệ, tỉnh Tây Ninh. Đây là vùng canh tác gắn với giống lúa Nàng Thơm Chợ Đào - một giống lúa mùa thơm, chất lượng cao, từ lâu đã được xem là niềm tự hào của người dân địa phương.
Điểm làm nên giá trị riêng của ruộng lúa nàng thơm Chợ Đào không chỉ nằm ở cảnh quan đồng ruộng đẹp vào mùa cận Tết, mà còn ở bản thân giống lúa. Nàng Thơm Chợ Đào được đánh giá là giống lúa thơm có chất lượng nổi bật, hạt gạo thon dài, cơm dẻo, mềm, xốp và lưu hương khá lâu sau thu hoạch. Một số nghiên cứu của Trường Đại học Cần Thơ cũng ghi nhận nhóm dòng Nàng Thơm Chợ Đào có phẩm chất tốt, hàm lượng amylose thấp và mang gen thơm đặc trưng.
Ruộng lúa nàng thơm Chợ Đào tập trung tại khu vực Mỹ Lệ, vốn là vùng trồng lúa đặc sản nổi tiếng của huyện Cần Đước (Nguồn: Sưu tầm)
Không gian đồng lúa nơi đây còn gây ấn tượng bởi mùi thơm rất riêng. Theo ghi nhận từ thực tế sản xuất, vào thời điểm lúa trổ và chín cận ngày gặt, hương thơm có thể cảm nhận rõ trên cánh đồng, thậm chí ở cả phần gốc rạ sau thu hoạch. Đây là chi tiết khiến ruộng lúa nàng thơm Chợ Đào khác với nhiều vùng lúa thông thường và tạo nên sức hút lớn với khách tham quan yêu cảnh đồng quê Nam Bộ.
2. Nguồn gốc và giá trị lịch sử của Nàng Thơm Chợ Đào
Trong ký ức của người dân địa phương, ruộng lúa nàng thơm Chợ Đào gắn với vùng đất Mỹ Lệ bên rạch Đào, nơi có điều kiện thổ nhưỡng và thủy văn đặc biệt. Từ lâu, dân gian đã truyền miệng câu thành ngữ gạo Cần Đước, nước Đồng Nai, như một cách khẳng định chất lượng nổi bật của hạt gạo vùng này. Theo ghi chép trong Đại Nam thực lục được VnExpress dẫn lại, năm 1838 thời Minh Mạng đã có quy định về việc nộp loại thóc đặc sản ở vùng huyện Phúc Lộc, tức khu vực Cần Đước ngày nay, cho nhu cầu sử dụng của triều đình.
Hình ảnh Ruộng lúa nàng thơm Chợ Đào (Nguồn: Sưu tầm)
Bên cạnh lớp trầm tích lịch sử, giống lúa này còn đi cùng một truyền thuyết dân gian khá nổi tiếng. Tên gọi Nàng Thơm được kể là bắt nguồn từ câu chuyện tình buồn giữa nàng Thơm và một chàng trai nghèo trong thôn. Sau biến cố không thành duyên, nơi hai người mất đi mọc lên giống lúa có mùi thơm đặc biệt, từ đó người dân gọi là lúa Nàng Thơm. Dù mang màu sắc truyền thuyết, câu chuyện này góp phần tạo nên chiều sâu văn hóa cho ruộng lúa nàng thơm Chợ Đào và khiến vùng đất này không chỉ hấp dẫn về nông nghiệp mà còn giàu yếu tố bản địa.
Về mặt khoa học, nhiều năm qua giống lúa này đã trải qua quá trình phục tráng để khôi phục chất lượng ban đầu. Từ cuối năm 2016, một dự án phối hợp giữa cơ quan khoa học, Đại học Cần Thơ và địa phương đã triển khai phục hồi nguồn gene, đồng thời xây dựng mô hình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP trên quy mô 53 ha. Sau khi dự án kết thúc vào năm 2020, quy trình tiếp tục được chuyển giao lại cho địa phương để duy trì vùng sản xuất đặc sản.
3. Đặc điểm nổi bật của ruộng lúa Nàng Thơm Chợ Đào
3.1. Hương thơm tự nhiên đặc trưng
Điều làm nên danh tiếng của ruộng lúa nàng thơm Chợ Đào trước hết nằm ở hương thơm rất riêng, khác biệt rõ so với nhiều giống lúa thơm phổ biến. Theo ghi nhận từ vùng trồng Mỹ Lệ, mùi thơm không chỉ xuất hiện khi nấu cơm mà còn có thể cảm nhận ngay trên đồng ruộng, từ lúc lúa trổ, khi chín cận ngày gặt, thậm chí sau thu hoạch, phần gốc rạ vẫn còn vương hương
Chính đặc điểm thơm từ lúa đến gạo này đã khiến Nàng Thơm Chợ Đào trở thành một giống lúa đặc sản mang tính nhận diện rất cao của vùng đất Cần Đước xưa. Không chỉ thơm mạnh ở thời điểm thu hoạch, giống lúa này còn được đánh giá cao về khả năng lưu hương lâu hơn nhiều giống lúa khác.
Hạt gạo Nàng Thơm Chợ Đào trở thành một giống lúa đặc sản mang tính nhận diện rất cao của vùng đất Cần Đước (Nguồn: Sưu tầm)
Theo nhận định của chuyên gia di truyền giống nông nghiệp được VnExpress dẫn lại, mùi thơm trong hạt gạo Nàng Thơm Chợ Đào có thể lưu giữ trong khoảng 4 tháng, trong khi nhiều giống lúa thơm cao sản ngắn ngày chỉ giữ mùi trong khoảng một tháng. Đây là ưu thế quan trọng, cho thấy ruộng lúa nàng thơm Chợ Đào không chỉ có giá trị về cảm quan mà còn có lợi thế rõ rệt về chất lượng thương mại.
3.2. Đặc tính sinh trưởng độc đáo
Một nét rất riêng của ruộng lúa nàng thơm Chợ Đào là tính mùa vụ đặc biệt. Theo kinh nghiệm của nông dân Mỹ Lệ, giống lúa này vốn là lúa mùa, truyền thống chỉ trồng một vụ mỗi năm, thường xuống giống từ khoảng đầu tháng 7 âm lịch, trổ vào tiết đông chí và thu hoạch vào những ngày se lạnh cận Tết. Dù lịch sản xuất hiện nay có điều chỉnh theo canh tác hiện đại, bản chất mùa vụ gắn với thời điểm cuối năm vẫn là yếu tố quan trọng tạo nên chất lượng đặc trưng cho giống lúa này.
Về hình thái, Nàng Thơm Chợ Đào được xem là giống lúa có dáng cây nổi bật, thậm chí từng được ví như hoa hậu chân dài trong các giống lúa Việt Nam. Cây có thể cao tới khoảng 1,8 m, thân cao nên dễ đổ ngã khi gặp mưa gió. Hạt lúa thon dài, trên cùng một bông có thể có những hạt đuôi dài, tạo nên ngoại hình rất đặc trưng.
3.3. Chất lượng gạo khó nơi nào sánh kịp
Nhắc đến ruộng lúa nàng thơm Chợ Đào là nhắc đến một loại gạo có chất lượng nổi tiếng lâu đời. Gạo có hạt thon dài, cơm khi nấu chín mềm, dẻo, xốp và tỏa mùi thơm rõ. Dân gian từng đúc kết bằng câu gạo Cần Đước, nước Đồng Nai, xem đây là một trong những sản vật tiêu biểu của vùng đất này. Nhiều tư liệu lịch sử cũng ghi nhận loại thóc đặc sản ở vùng Cần Đước từng được dùng để tiến nộp cho triều đình vào thời Minh Mạng, cho thấy giá trị đặc biệt của giống lúa này không chỉ trong đời sống dân gian mà còn trong lịch sử ẩm thực Việt Nam.
Hạt gạo Nàng Thơm Chợ Đào khi nấu chín mềm, dẻo, xốp và tỏa mùi thơm rõ (Nguồn: Sưu tầm)
Một điểm quan trọng khác là chất lượng gạo Nàng Thơm Chợ Đào gắn rất chặt với vùng đất trồng. Theo ghi nhận của người dân và các nguồn báo chí địa phương, giống lúa này chỉ cho hương vị thơm, dẻo, ngọt rõ nhất khi được canh tác đúng vùng Mỹ Lệ ven rạch Đào. Khi mang đi trồng ở nơi khác, phẩm chất gạo thường giảm đáng kể.
4. Quy trình trồng và phục tráng giống lúa
Quy trình canh tác tại ruộng lúa nàng thơm Chợ Đào gắn chặt với điều kiện sinh thái đặc thù của vùng Mỹ Lệ. Theo thông tin từ VnExpress, trước đây khu vực này thường bị ảnh hưởng bởi ngập lụt và xâm nhập mặn, đất đai giàu phù sa nên việc trồng lúa gần như không cần dùng nhiều phân bón vô cơ.
Trong điều kiện canh tác hiện nay, để giữ được mùi thơm và chất lượng gạo, hướng sản xuất phù hợp được các chuyên gia khuyến nghị là sử dụng thêm phân hữu cơ vi sinh thay cho việc lạm dụng phân hóa học. Cách làm này vừa duy trì chất lượng hạt gạo vừa giúp sản xuất an toàn hơn cho người trồng lẫn người sử dụng.
Hạt gạo Nàng Thơm Chợ Đào được nhiều người yêu thích (Nguồn: Sưu tầm)
Tuy nhiên, do quá trình sản xuất kéo dài qua nhiều năm, giống lúa Nàng Thơm Chợ Đào từng bị thoái hóa, dẫn đến chất lượng giảm sút và làm ảnh hưởng đến uy tín thương hiệu. Để khôi phục giống gốc, từ cuối năm 2016 đã triển khai dự án khai thác và phát triển nguồn gene giống lúa Nàng Thơm Chợ Đào, có sự phối hợp của các cơ quan khoa học và Đại học Cần Thơ.
Dự án này không chỉ phục tráng nguồn gene mà còn xây dựng mô hình trình diễn 53 ha theo tiêu chuẩn VietGAP tại Mỹ Lệ. Sau khi hoàn tất vào năm 2020, quy trình tiếp tục được chuyển giao cho địa phương để duy trì sản xuất.
5. Trải nghiệm tham quan ruộng lúa Nàng Thơm Chợ Đào
5.1. Thời điểm đẹp nhất để ghé thăm
Thời gian lý tưởng nhất để đến ruộng lúa nàng thơm Chợ Đào là vào giai đoạn cuối năm âm lịch, khi tiết trời bắt đầu se lạnh và lúa bước vào kỳ trổ hoặc chín vàng cận Tết. Đây là lúc cánh đồng đẹp nhất cả về màu sắc lẫn hương thơm. Tùy thời điểm gieo sạ, du khách có thể bắt gặp những mảng ruộng xanh vàng xen nhau, nhưng hấp dẫn nhất vẫn là giai đoạn lúa chín, khi không khí đồng quê trở nên sống động với tiếng máy gặt, mùi thơm dậy lên theo từng đợt thu hoạch.
Thời gian lý tưởng nhất để đến ruộng lúa nàng thơm Chợ Đào là vào giai đoạn cuối năm âm lịch (Nguồn: Sưu tầm)
5.2. Cảm nhận hương lúa trên cánh đồng
Một trong những trải nghiệm đáng nhớ nhất tại ruộng lúa nàng thơm Chợ Đào là cảm nhận trực tiếp mùi thơm lan trong gió. Theo chia sẻ của nông dân địa phương, sáng sớm và cuối chiều là lúc hương lúa dễ cảm nhận nhất. Nhiều người mua gạo hoặc khách tham quan còn được dẫn ra tận ruộng để sờ bông lúa, nhìn hạt và cảm nhận mùi thơm dịu ngay trên đồng. Đây là kiểu trải nghiệm rất đặc biệt, bởi không nhiều cánh đồng có thể mang lại cảm giác rõ rệt về mùi hương như vậy.
Bên cạnh đó, việc đồng hành cùng nông dân trong quá trình tham quan cũng giúp chuyến đi có chiều sâu hơn. Khi nghe kể về cách trồng một vụ, chuyện giăng dây chống ngã, cách giữ hương thơm hay quá trình phục tráng giống lúa, du khách sẽ cảm nhận rõ hơn giá trị mà ruộng lúa nàng thơm Chợ Đào đang gìn giữ.
5.3. Chụp ảnh và khám phá miền quê thanh bình
Với những ai yêu vẻ đẹp đồng quê Nam Bộ, ruộng lúa nàng thơm Chợ Đào là điểm đến có giá trị thị giác rất riêng. Những thửa ruộng nối tiếp nhau, sắc vàng của lúa chín xen cùng màu xanh non của những ruộng trễ vụ, cộng với bầu không khí yên ả của vùng quê Mỹ Lệ tạo nên khung cảnh rất phù hợp cho chụp ảnh và nghỉ nhịp. Đặc biệt, góc chụp vào buổi sáng sớm hoặc cuối chiều thường cho ánh sáng đẹp, giúp làm nổi rõ vẻ mềm mại của bông lúa và chiều sâu của cánh đồng.
Hành trình về đây cũng gợi mở một trải nghiệm chậm, khác hẳn với nhịp du lịch đô thị. Thay vì tìm kiếm những điểm check in ồn ào, du khách có thể đi dọc bờ ruộng, ngắm lúa uốn câu, lắng nghe tiếng máy gặt xen trong gió và cảm nhận nhịp sống thanh bình của miền quê.
6. Giá trị kinh tế và định hướng phát triển
Không chỉ là cảnh quan đẹp, ruộng lúa nàng thơm Chợ Đào còn là nguồn sinh kế quan trọng đối với nông dân Mỹ Lệ. Dù năng suất không cao bằng nhiều giống lúa phổ thông, giống lúa này lại có lợi thế về chất lượng và giá bán. Theo ghi nhận, năng suất bình quân vào khoảng 3,5 đến 4,5 tấn/ha, thấp hơn so với nhiều giống lúa thường, nhưng chi phí phân bón và thuốc bảo vệ thực vật không quá lớn vì giống ít sâu bệnh hơn.
Về đầu ra, khu vực này từng trải qua giai đoạn khó khăn do giống thoái hóa và thương lái từ chối thu mua, nhưng những năm gần đây tình hình đã cải thiện nhờ các hợp tác xã đứng ra liên kết sản xuất và bao tiêu.
7. Kết hợp hành trình khám phá Tây Ninh gần kề
Một ưu điểm đáng chú ý là sau sáp nhập hành chính, vùng Mỹ Lệ hiện đã thuộc tỉnh Tây Ninh, mở ra khả năng kết nối tốt hơn giữa ruộng lúa nàng thơm Chợ Đào và các hành trình du lịch lớn của tỉnh. Sau khi trải nghiệm cánh đồng lúa đặc sản, du khách có thể tiếp tục di chuyển đến các điểm đến nổi bật khác của Tây Ninh để tạo thành lịch trình trong ngày hoặc 2 ngày 1 đêm. Cổng thông tin điện tử của xã Mỹ Lệ xác nhận đơn vị hành chính này hiện thuộc tỉnh Tây Ninh, vì vậy việc xây dựng tuyến trải nghiệm liên vùng nay thuận lợi hơn về mặt nhận diện điểm đến.
Du khách trải nghiệm hệ thống cáp treo hiện đại với ga Bà Đen (Nguồn: Sưu tầm)
Điểm kết hợp nổi bật nhất là Sun World Ba Den Mountain tại núi Bà Đen. Khu du lịch này sở hữu hệ thống cáp treo hiện đại với ga Bà Đen được Guinness công nhận là nhà ga cáp treo lớn nhất thế giới, cùng quần thể tâm linh quy mô lớn trên đỉnh núi cao nhất Nam Bộ. Nổi bật trong số đó là Tượng Phật Bà Tây Bổ Đà Sơn cao 72 m bằng đồng, một biểu tượng rất mạnh của du lịch tâm linh Tây Ninh hiện nay. Sự kết hợp giữa cánh đồng lúa đặc sản và không gian tâm linh - cảnh quan quy mô giúp hành trình trở nên giàu chiều sâu hơn, vừa có yếu tố nông nghiệp bản địa, vừa có trải nghiệm văn hóa - tinh thần.
Ruộng lúa Nàng Thơm Chợ Đào không chỉ là nơi tạo nên loại gạo trứ danh mà còn là biểu tượng của giá trị văn hóa và nông nghiệp lâu đời vùng Cần Đước. Hương thơm dịu nhẹ lan tỏa từ cánh đồng đến từng hạt gạo chính là kết tinh của thổ nhưỡng, kinh nghiệm và sự gìn giữ bền bỉ qua nhiều thế hệ. Nếu có dịp ghé thăm, đừng bỏ lỡ trải nghiệm giữa mùa lúa chín và kết hợp hành trình khám phá Tây Ninh, Núi Bà Đen để chuyến đi thêm trọn vẹn, vừa gần gũi thiên nhiên vừa giàu bản sắc địa phương.
