1. Chùa Hội An – Nét đẹp tâm linh giữa phố cổ di sản
1.1. Hội An không chỉ có phố cổ mà còn là vùng đất tâm linh đặc sắc
Nhắc đến Hội An, nhiều người thường nghĩ ngay đến những dãy nhà cổ nhuốm màu thời gian hay những con phố nhỏ lát đá rêu phong. Tuy nhiên, ẩn sau vẻ đẹp kiến trúc ấy là một không gian tâm linh sâu lắng, được hình thành và gìn giữ qua hàng trăm năm lịch sử.
Các ngôi chùa tại Hội An giữ vai trò quan trọng trong đời sống văn hóa, tinh thần của cộng đồng cư dân phố Hội. Đây là nơi người dân gửi gắm niềm tin, cầu bình an, đồng thời cũng là điểm gặp gỡ, gắn kết cộng đồng trong những dịp lễ nghi truyền thống.
Khu di tích Chùa Bà Mụ là một ví dụ tiêu biểu cho vai trò ấy. Không gian chùa gắn liền với đời sống tín ngưỡng của cư dân địa phương, phản ánh rõ nét sự hiện diện bền bỉ của yếu tố tâm linh trong lòng đô thị cổ. Trong khi đó, Chùa Ông từ lâu đã là nơi các thương nhân xưa tìm đến để cầu mong thuận lợi trong buôn bán, giao thương và các mối quan hệ làm ăn.
Các ngôi chùa tại Hội An giữ vai trò quan trọng trong đời sống văn hóa. (Nguồn: Sưu tầm)
Sự hiện diện song hành của chùa chiền và hoạt động kinh tế cho thấy chùa Hội An không tách rời đời sống xã hội, mà trái lại, luôn gắn bó chặt chẽ với nhịp sống của đô thị thương cảng sầm uất một thời. Mỗi ngôi chùa vì thế trở thành một mảnh ghép quan trọng, góp phần kể lại câu chuyện giao thoa văn hóa giữa Việt Nam, Trung Quốc và Nhật Bản tại phố cổ di sản.
1.2. Giá trị kiến trúc và ý nghĩa văn hóa của các ngôi chùa Hội An
Kiến trúc chùa Hội An là kết quả của sự giao thoa tinh tế giữa các dòng chảy văn hóa Đông Á, tạo nên những công trình mang bản sắc riêng, khó trộn lẫn. Dấu ấn kiến trúc Trung Hoa thể hiện rõ qua bố cục mặt bằng cân đối, cổng tam quan bề thế, mái ngói cong và hệ thống phù điêu, hoành phi, câu đối được chạm khắc công phu.
Bên trong chùa, các chi tiết như tượng thờ bằng gỗ, bia ký cổ hay kinh sách xưa không chỉ mang giá trị tôn giáo mà còn là những tư liệu quý phản ánh đời sống tinh thần của cộng đồng cư dân Hội An qua nhiều thế kỷ.
Chùa Phúc Kiến là một trong những công trình tiêu biểu cho phong cách kiến trúc này. Mái ngói âm dương cong vút, hoa văn khảm sành sứ rực rỡ cùng hình tượng lưỡng long chầu hồ lô trên đỉnh mái đều mang ý nghĩa phong thủy, thể hiện quan niệm về sự hội tụ sinh khí và cầu mong thịnh vượng.
Về mặt văn hóa – lịch sử, nhiều ngôi chùa tại Hội An đã tồn tại hàng trăm năm và trải qua không ít lần trùng tu. Dù vậy, các công trình vẫn giữ được dáng vẻ cổ kính và giá trị nguyên gốc, góp phần quan trọng trong việc bảo tồn không gian di sản. Một số chùa và công trình tín ngưỡng đã được xếp hạng Di tích Lịch sử – Văn hóa, khẳng định vai trò của hệ thống chùa chiền trong kho tàng di sản Hội An.
Nổi bật trong số đó là Chùa Cầu, công trình được xây dựng từ đầu thế kỷ 17 và đến nay đã hơn 400 năm tuổi. Không chỉ là biểu tượng kiến trúc của phố Hội, Chùa Cầu còn thể hiện ý nghĩa đặc biệt của các công trình tín ngưỡng trong đời sống văn hóa và lịch sử của đô thị cổ.
2. Khám phá các ngôi chùa Hội An nổi bật nên ghé thăm
2.1. Chùa Cầu
Chùa Cầu, còn được biết đến với tên gọi Lai Viễn Kiều, là công trình do các thương nhân Nhật Bản xây dựng vào khoảng cuối thế kỷ XVI – đầu thế kỷ XVII, khi Hội An còn là một thương cảng quốc tế sầm uất. Với tuổi đời hơn 400 năm, Chùa Cầu không chỉ phục vụ nhu cầu đi lại mà còn mang ý nghĩa đặc biệt về tín ngưỡng và phong thủy của cộng đồng cư dân ngoại thương xưa.
Công trình được dựng bắc qua một lạch nước chảy ra sông Hoài, kết nối hai khu dân cư từng có người Nhật và người Hoa sinh sống. Trên cầu có một không gian thờ tự nhỏ, bên trong thờ Bắc Đế Trấn Võ – vị thần trấn giữ phương Bắc theo quan niệm Á Đông, thể hiện mong muốn cầu bình an và trấn yểm thiên tai.
Chùa được dựng bắc qua một lạch nước chảy ra sông Hoài. (Nguồn: Sưu tầm)
Về kiến trúc, Chùa Cầu là sự kết hợp hài hòa giữa phong cách Nhật Bản, Trung Hoa và Việt Nam. Mái ngói cong, kết cấu gỗ truyền thống cùng các chi tiết chạm khắc tinh xảo tạo nên một tổng thể vừa mộc mạc, vừa trang nghiêm.
Công trình đã trải qua nhiều lần trùng tu trong lịch sử và gần đây nhất là đợt trùng tu quy mô từ cuối năm 2022 đến năm 2024. Dù vậy, Chùa Cầu vẫn giữ được dáng vẻ cổ kính vốn có và tiếp tục là biểu tượng tiêu biểu của phố cổ Hội An.
2.2. Chùa Bà Mụ
Chùa Bà Mụ, hiện nay thường được biết đến với tên gọi Cổng Tam Quan Chùa Bà Mụ, là một di tích nằm gần khu phố cổ Hội An, trên đường Hai Bà Trưng. Khác với nhiều ngôi chùa còn hoạt động, Chùa Bà Mụ ngày nay không còn giữ chức năng thờ tự, mà tồn tại như một dấu tích lịch sử – kiến trúc có giá trị đặc biệt.
Theo các tư liệu lịch sử, Chùa Bà Mụ có tiền thân là Cẩm Hải nhị cung, được xây dựng từ năm 1626. Công trình từng là nơi thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu và 12 bà mụ, phản ánh tín ngưỡng sinh nở và bảo hộ con trẻ phổ biến trong cộng đồng cư dân Minh Hương tại Hội An xưa.
Trải qua chiến tranh và biến động lịch sử, phần lớn kiến trúc của chùa đã bị hư hỏng, chỉ còn lại cổng tam quan cùng hồ nước phía trước. Dù vậy, cổng chùa vẫn gây ấn tượng mạnh với du khách nhờ hệ họa tiết trang trí rực rỡ, màu sắc nổi bật và bố cục cân đối, khác biệt so với nhiều công trình xung quanh phố cổ.
Năm 2018, cổng tam quan Chùa Bà Mụ được trùng tu theo đúng nguyên trạng, trở thành một điểm tham quan và chụp ảnh được nhiều du khách yêu thích. Dù không còn là không gian tín ngưỡng, di tích này vẫn góp phần quan trọng trong việc tái hiện đời sống văn hóa – tâm linh của Hội An trong quá khứ.
2.3. Chùa Ông (Quan Công Miếu)
Quan Công Miếu, thường được người dân địa phương gọi là Chùa Ông, là một trong những di tích tín ngưỡng lâu đời và tiêu biểu của Hội An. Theo các tư liệu lịch sử và văn bia còn lưu giữ, miếu được xây dựng muộn nhất vào năm 1653 bởi cộng đồng Minh Hương để thờ Quan Thánh Đế Quân (Quan Vân Trường) – vị danh tướng thời Tam Quốc, biểu tượng cho trung, tín và nghĩa khí.
Chùa Ông - một trong những di tích tín ngưỡng lâu đời và tiêu biểu của Hội An. (Nguồn: Sưu tầm)
Miếu tọa lạc tại số 24 Trần Phú, đối diện khu chợ cổ Hội An, vị trí từng là trung tâm giao thương sầm uất của thương cảng xưa. Kiến trúc Quan Công Miếu mang đậm phong cách Trung Hoa, song kết cấu và kỹ thuật trang trí lại thể hiện rõ dấu ấn Việt Nam, do các nghệ nhân làng mộc Kim Bồng thực hiện.
Không gian thờ tự được bố trí trang nghiêm, với tượng Quan Thánh Đế Quân ở vị trí trung tâm, hai bên là Quan Bình và Châu Xương cùng ngựa Xích Thố, Bạch Thố. Nội thất miếu nổi bật với hệ thống hơn 30 bức hoành phi và 10 bộ câu đối chữ Hán, ca ngợi công đức và nhân cách của Quan Công, mang giá trị lớn về tư tưởng đạo đức và văn hóa Hán Nôm.
Trong quá khứ, Quan Công Miếu là nơi các thương nhân đến cầu nguyện cho việc buôn bán hanh thông, giữ chữ tín trong làm ăn. Năm 1991, di tích được xếp hạng Di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia, khẳng định giá trị tiêu biểu về lịch sử, tín ngưỡng và kiến trúc nghệ thuật tại Hội An.
2.4. Chùa Phúc Kiến
Hội quán Phúc Kiến là một trong những công trình tiêu biểu phản ánh rõ nét đời sống tín ngưỡng và sinh hoạt cộng đồng của người Hoa tại Hội An. Công trình được xây dựng vào năm 1690 bởi cộng đồng người Phúc Kiến đến định cư và buôn bán tại thương cảng Hội An, tọa lạc tại số 46 Trần Phú.
Ban đầu, hội quán được dựng bằng gỗ, đến năm 1757 mới được xây dựng lại bằng gạch và mái ngói như diện mạo ngày nay. Đây là nơi thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu – vị thần bảo hộ những người đi biển, đồng thời là không gian hội họp, tương trợ của đồng hương Phúc Kiến.
Về kiến trúc, hội quán được xây dựng theo bố cục chữ Tam, gồm cổng tam quan, sân, các dãy nhà Đông – Tây, chính điện và hậu tẩm. Trên cổng tam quan có đề ba chữ “Kim Sơn Tự”, hai bên trang trí tượng ông Nhật và bà Nguyệt, biểu trưng cho sự hài hòa âm – dương. Ba lối đi chính mang ý nghĩa Thiên – Địa – Nhân theo quan niệm triết học phương Đông.
Năm 1990, Hội quán Phúc Kiến được công nhận là Di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia, trở thành điểm đến văn hóa – tâm linh không thể bỏ qua khi khám phá Hội An.
2.5. Chùa Vạn Đức
Chùa Vạn Đức là một trong những ngôi chùa mang lại cảm giác bình yên và gần gũi nhất khi ghé thăm Hội An. Tọa lạc tại khu vực Cẩm Hà, cách xa sự náo nhiệt của phố cổ, ngôi chùa gây ấn tượng bởi không gian rộng rãi, tĩnh lặng, phù hợp cho những ai muốn tìm một điểm dừng chân nhẹ nhàng để thư giãn tâm trí.
Ngôi chùa gây ấn tượng bởi không gian rộng rãi và tĩnh lặng. (Nguồn: Sưu tầm)
Điểm nổi bật của chùa Vạn Đức nằm ở bố cục gọn gàng, trang nghiêm, với chánh điện làm trung tâm, mái ngói cổ kính và các chi tiết trang trí truyền thống như lưỡng long chầu nguyệt, trụ cột ốp sành sứ tinh tế. Khuôn viên chùa được chăm sóc xanh mát, trồng nhiều hoa và cây cảnh, tạo cảm giác thoáng đãng, dễ chịu ngay từ khi bước qua cổng.
Chùa Vạn Đức còn mang ý nghĩa như một không gian tĩnh tâm dành cho người dân địa phương và du khách. Nhiều người tìm đến chùa để lễ Phật, dạo bước trong sân chùa, hoặc đơn giản là ngồi lại vài phút để lắng lòng, tạm rời xa nhịp sống vội vã.
Với vẻ đẹp mộc mạc, không phô trương và không gian thanh tịnh hiếm có, chùa Vạn Đức là điểm đến phù hợp cho những ai yêu thích du lịch chậm, mong muốn cảm nhận chiều sâu đời sống tâm linh của Hội An theo cách nhẹ nhàng và dễ tiếp cận hơn.
3. Trải nghiệm du lịch lễ hội tại chùa Hội An
Không chỉ cuốn hút bởi vẻ đẹp kiến trúc cổ kính, các ngôi chùa và di tích tín ngưỡng tại Hội An còn mang đến những trải nghiệm lễ hội giàu bản sắc, phản ánh đời sống tâm linh phong phú của cộng đồng cư dân phố cổ. Trong đó, nổi bật nhất là các lễ hội truyền thống gắn với cộng đồng người Hoa và Phật tử địa phương, diễn ra theo lịch âm và được duy trì đều đặn qua nhiều thế hệ.
Tiêu biểu là các lễ hội lớn tại Hội quán Phúc Kiến, như lễ Nguyên Tiêu (rằm tháng Giêng) và lễ Vía Thiên Hậu Thánh Mẫu. Đây là những dịp lễ quan trọng, thu hút đông đảo người dân địa phương lẫn du khách thập phương đến dâng hương, cầu bình an, tài lộc và may mắn. Không khí lễ hội tại hội quán mang sắc thái rộn ràng nhưng vẫn trang nghiêm, thể hiện rõ mối gắn kết giữa tín ngưỡng, cộng đồng và hoạt động giao thương truyền thống của Hội An.
Bên cạnh đó, các chùa Phật giáo như Chùa Vạn Đức lại mang đến một không gian lễ hội trầm lắng và sâu lắng hơn. Những đại lễ như Phật Đản, Vu Lan báo hiếu hay Vía Quan Thế Âm được tổ chức theo nghi thức Phật giáo truyền thống, tạo điều kiện để du khách cảm nhận rõ nét tinh thần hướng thiện, lòng hiếu đạo và sự an yên trong đời sống tâm linh của người dân Hội An.
Để có trải nghiệm trọn vẹn, du khách nên chủ động theo dõi thông tin về thời gian và quy mô lễ hội thông qua Ban Quản lý Di sản Hội An hoặc liên hệ trực tiếp với các chùa, hội quán. Việc tìm hiểu trước sẽ giúp du khách lựa chọn được thời điểm phù hợp, vừa hòa mình vào không khí lễ hội đặc sắc, vừa giữ được sự tôn trọng cần thiết đối với không gian tín ngưỡng linh thiêng của phố cổ Hội An.
4. Kinh nghiệm tham quan chùa Hội An dành cho du khách
4.1. Trang phục và ứng xử khi đi chùa
Khi tham quan chùa Hội An, du khách nên lựa chọn trang phục lịch sự, kín đáo để thể hiện sự tôn trọng đối với không gian tâm linh. Những trang phục như áo có tay, quần dài hoặc váy dài che kín vai và đầu gối luôn là lựa chọn phù hợp. Ngược lại, nên hạn chế mặc áo sát nách, quần ngắn hoặc váy quá ngắn vì không phù hợp với sự trang nghiêm của chốn thờ tự.
Du khách lựa chọn trang phục lịch sự và kín đáo khi đi chùa. (Nguồn: Sưu tầm)
Bên cạnh trang phục, cách ứng xử cũng đóng vai trò quan trọng. Du khách nên đi nhẹ, nói khẽ, tránh gây ồn ào trong khuôn viên chùa. Khi tham quan tượng Phật, hoành phi, bia đá hay các hiện vật cổ, cần hạn chế chạm tay để tránh làm ảnh hưởng đến di vật. Nếu chụp ảnh, nên tắt đèn flash và tuân thủ các biển báo nhằm bảo vệ không gian cũng như giá trị di sản của ngôi chùa.
4.2. Cách hành lễ và những điều nên lưu ý
Khi hành lễ tại chùa Hội An, du khách nên giữ tâm thế thành kính và thực hiện các nghi thức một cách giản dị. Việc thắp hương thường chỉ cần một đến ba nén, thắp tại bàn thờ chính và đặt đúng nơi quy định, tránh để tro hương rơi vãi gây mất mỹ quan. Lễ vật nên chuẩn bị đơn giản, xuất phát từ sự thành tâm thay vì hình thức cầu kỳ.
Khi vào chánh điện, du khách cần tháo giày dép, không bước lên bệ thờ và tránh chỉ tay trực tiếp vào tượng Phật. Trong trường hợp muốn tìm hiểu sâu hơn về lịch sử, kiến trúc hoặc ý nghĩa tâm linh của ngôi chùa, bạn có thể nhẹ nhàng trao đổi với các nhà sư hoặc người trông coi chùa, từ đó có thêm những trải nghiệm ý nghĩa và hiểu biết trọn vẹn hơn trong chuyến đi.
4.3. Kết hợp hành trình du lịch khám phá đa dạng tại Hội An và khu vực lân cận
Bên cạnh hành trình tham quan chùa chiền và di sản phố cổ, du khách có thể mở rộng trải nghiệm bằng việc kết hợp khám phá các điểm đến nổi bật trong khu vực miền Trung. Sun World Ba Na Hills là gợi ý hàng đầu cho những ai mong muốn làm mới hành trình sau những phút giây tĩnh lặng tại chốn tâm linh. Nằm không xa Hội An, khu du lịch này nổi tiếng với hệ thống cáp treo đạt kỷ lục thế giới, khí hậu mát mẻ quanh năm và các công trình biểu tượng như Cầu Vàng, Làng Pháp, vườn hoa Le Jardin D’Amour, mang đến trải nghiệm vừa nghỉ dưỡng vừa giải trí đặc sắc.
Khu vườn tại Le Jardin D’Amour với khung cảnh trữ tình mang đậm chất thơ và ngập tràn hương sắc. (Nguồn: Sưu tầm)
👉 Vé Cáp Treo Bà Nà Hills giá ưu đãi tại đây
Sau khi quay lại Hội An, du khách có thể tiếp tục hành trình nhẹ nhàng hơn bằng việc khám phá Phố cổ Hội An. Và với lịch trình hợp lý, một ngày tại phố cổ có thể kết hợp từ 2–3 ngôi chùa cùng các điểm kiến trúc, bảo tàng lân cận
Ngoài không gian đô thị cổ, Hội An còn hấp dẫn du khách yêu thiên nhiên và trải nghiệm bản địa. Bạn có thể lựa chọn tour tham quan rừng dừa Bảy Mẫu, chèo thuyền thúng, hoặc kết hợp nghỉ dưỡng - tắm biển tại Cửa Đại, An Bàng để cân bằng giữa khám phá văn hóa và thư giãn.
Những ngôi chùa Hội An đúng nghĩa là “linh hồn” của phố cổ, nơi kết nối giữa lịch sử, kiến trúc, lễ hội và tín ngưỡng trong một không gian văn hóa riêng biệt. Chùa Cầu với hơn 400 năm tuổi, chùa Phúc Kiến mang nét kiến trúc Hoa kiều tinh xảo hay chùa Vạn Đức yên tĩnh đều đem đến cho du khách những trải nghiệm tâm linh sâu sắc. Hãy dành thời gian khám phá từng ngôi chùa để cảm nhận đầy đủ vẻ đẹp di sản và giá trị tâm linh đặc biệt của Hội An!
