.
1. Đền Nghè (Hải Phòng) – Biểu tượng lịch sử và văn hóa thành phố cảng
Đền Nghè (Hải Phòng) là điểm du lịch tâm linh nổi tiếng. (Nguồn: Sưu tầm)
Đền Nghè (Hải Phòng) là biểu tượng văn hóa – lịch sử tiêu biểu của thành phố cảng, thu hút du khách nhờ vị trí trung tâm thuận lợi và kiến trúc cổ điển độc đáo. Nơi đây không chỉ ghi dấu ấn lịch sử mà còn thờ nữ tướng Lê Chân, minh chứng cho hào khí và tinh thần kiên cường của người dân đất Cảng.
1.1. Vị trí và ý nghĩa địa lý của Đền Nghè (Hải Phòng)
Địa chỉ: Số 53 đường Lê Chân, TP. Hải Phòng
Hải Phòng không chỉ nổi tiếng với các địa danh như Khu di tích Tràng Kênh, Khu du lịch Hòn Dáu, đảo Cát Bà mà còn sở hữu nhiều điểm du lịch tâm linh hấp dẫn, trong đó nổi bật phải kể đến Đền Nghè Hải Phòng. Đây là một trong những điểm tham quan tâm linh quan trọng, không thể bỏ qua khi lên kế hoạch khám phá thành phố cảng.
Đền Nghè tọa lạc tại vị trí trung tâm thành phố, mang giá trị văn hóa và lịch sử lâu đời, còn được gọi với các tên khác như Đền Ngàn hoặc An Biên Cổ Miếu. Nằm trong khu vực tiểu khu Mê Linh, đền tiếp giáp với phố Lê Chân và phố Mê Linh, tạo thuận lợi cho việc tham quan và hành lễ. Khi ghé thăm, du khách sẽ được chiêm ngưỡng kiến trúc cổ điển mang đậm dấu ấn triều đại nhà Nguyễn đầu thế kỷ XX, thể hiện sự tinh xảo và giá trị văn hóa đặc sắc của di tích.
1.2. Nữ tướng Lê Chân – Hào khí đất Cảng gắn liền Đền Nghè
Đền Nghè Hải Phòng là nơi thờ nữ tướng Lê Chân, một nhân vật lịch sử nổi tiếng gắn liền với hào khí đất cảng. Bà sinh ra tại làng An Biên, nhưng sau này đã đến vùng đất ngã ba sông Tam Bạc để phát triển nghề trồng dâu và nuôi tằm, góp phần nâng cao đời sống kinh tế địa phương.
Lê Chân là nữ tướng tài ba, nổi bật trong cuộc khởi nghĩa chống quân Đông Hán xâm lược. Bà đã thể hiện lòng dũng cảm và chiến lược xuất sắc trên nhiều mặt trận, lập nên nhiều chiến công vang dội. Nhờ những đóng góp to lớn, Trưng Vương đã phong bà làm Chương quản, bình quyền nội bộ, trấn giữ vùng Hải Tần, củng cố an ninh và sự ổn định cho dân cư nơi đây.
2. Kiến trúc đặc sắc của Đền Nghè (Hải Phòng)
Đền Nghè Hải Phòng có kiến trúc độc đáo. (Nguồn: Sưu tầm)
Đền Nghè Hải Phòng gây ấn tượng với tổng thể kiến trúc uy nghi, kết hợp hài hòa giữa các công trình tam quan, bái đường, hậu cung và tứ phủ, mang đậm dấu ấn cổ điển Việt Nam. Những chi tiết chạm khắc tinh xảo cùng linh vật tượng trưng không chỉ làm nổi bật giá trị nghệ thuật mà còn phản ánh sâu sắc văn hóa, tín ngưỡng và lịch sử của vùng đất Cảng.
2.1. Tổng thể kiến trúc
Đền Nghè Hải Phòng được xây dựng với bố cục kiến trúc cổ điển truyền thống, gồm tam quan, nhà thiêu hương, tòa bái đường, giải vũ, hậu cung, nhà bia, cùng các khu vực đặt tượng ngựa đá và voi đá. Sau này, người dân còn xây thêm tòa tứ phủ, tạo nên tổng thể vừa uy nghi vừa hài hòa.
Tòa bái đường gồm 5 gian nhà được nâng đỡ bởi 16 cột gỗ lim, kê trên 16 viên đá tảng được đục đẽo tỉ mỉ, thể hiện sự công phu và kỹ thuật kiến trúc tinh xảo của thời Nguyễn. Chính giữa nóc bái đường là hàng chữ “An Biên Cổ Miếu” bằng tiếng Hán, đắp nổi lớn, thu hút ánh nhìn của mọi du khách khi bước vào.
Hậu cung gồm 3 gian nhà được xây cao hơn bái đường, với thiết kế 2 tầng mái, tạo cảm giác uy nghi, bề thế, thể hiện sự trang trọng xứng tầm với giá trị lịch sử và tâm linh của đền.
2.2. Nghệ thuật chạm khắc tinh xảo và biểu tượng linh vật
Các chi tiết chạm khắc tại Đền Nghè rất phong phú, từ long, ly, quy, phượng đến các họa tiết tùng, cúc, trúc, mai, được thực hiện bằng chạm nổi, chạm chìm và chạm bong xen kẽ, tạo nên những tác phẩm tinh xảo, độc đáo. Trên nóc mái, đầu đao, còn có các hình rồng bay, phượng múa, cảnh Hai Bà Trưng chỉ huy quân, cùng những cảnh núi non Yên Tử được thể hiện sinh động.
Đền Nghè vẫn lưu giữ nhiều bức điêu khắc đá giá trị, như tấm bia đá lớn ghi tiểu sử nữ tướng Lê Chân từ thời Nguyễn. Tại bái đường, khánh đá chạm nổi miêu tả các vũ hội long vân mềm mại; tại nhà thiêu hương, sập đá chạm nổi công phu với hình chim, thú, hoa lá được chế tác từ khối đá liền, phản ánh tay nghề điêu khắc tinh xảo của các nghệ nhân xưa.
3. Giá trị văn hóa và lễ hội tại Đền Nghè (Hải Phòng)
Lễ hội Đền Nghè là dịp để tưởng nhớ nữ tướng Lê Chân. (Nguồn: Sưu tầm)
Lễ hội Đền Nghè là một trong những lễ hội truyền thống nổi tiếng của thành phố Hải Phòng, mang đậm giá trị văn hóa, lịch sử và tâm linh. Lễ hội được tổ chức hằng năm vào ngày 7 – 9 tháng 2 âm lịch, tại quần thể Khu di tích Nữ tướng Lê Chân, thu hút đông đảo người dân địa phương và du khách thập phương.
Lễ hội được chia làm hai phần chính: phần lễ và phần hội. Phần lễ bao gồm các nghi thức trang trọng như: Lễ cáo yết, dâng hương, lễ rước, lễ khai mạc và lễ tạ, thể hiện lòng thành kính và truyền thống thờ cúng của người dân Hải Phòng. Phần hội mang đến không khí sôi động với nhiều hoạt động giải trí và văn hóa, gồm: chợ quê, triển lãm sinh vật cảnh, trưng bày hoa lan, cùng các trò chơi dân gian và biểu diễn võ cổ truyền, tạo nên trải nghiệm vừa văn hóa vừa giải trí cho du khách.
Nhờ sự kết hợp hài hòa giữa nghi lễ tâm linh và các hoạt động văn hóa – giải trí, Lễ hội Đền Nghè Hải Phòng không chỉ là dịp để tưởng nhớ nữ tướng Lê Chân mà còn góp phần giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của đất cảng Hải Phòng.
4. Bộ bảo vật quốc gia “kim phẩm Đền Nghè”
Bộ bảo vật quốc gia “kim phẩm Đền Nghè” tại Bảo tàng Hải Phòng. (Nguồn: Sưu tầm)
Bộ bảo vật quốc gia “kim phẩm Đền Nghè” là tập hợp những hiện vật quý hiếm, độc bản, mang giá trị văn hóa, nghệ thuật và tín ngưỡng sâu sắc của Việt Nam. Tham quan bộ kim phẩm tại Bảo tàng Hải Phòng, du khách không chỉ được chiêm ngưỡng kỹ thuật chế tác tinh xảo mà còn hiểu thêm về tín ngưỡng thờ Thánh Mẫu Lê Chân và lịch sử văn hóa đặc sắc của vùng đất Cảng.
4.1. Bộ kim phẩm Đền Nghè
Bộ kim phẩm Đền Nghè là những hiện vật quý hiếm, độc bản, mang giá trị văn hóa, nghệ thuật và tín ngưỡng sâu sắc, có nguồn gốc hoàn toàn từ Việt Nam. Bộ sưu tập gồm 16 nhóm hiện vật đặc sắc như: lá trầu vàng, chùm cau vàng, 4 thẻ bài vàng, 1 lá vàng trơn, 1 quạt vàng, 3 đôi bông tai vàng, 2 hộp sáp môi vàng, đôi vòng vàng, chuỗi hạt vàng và bộ cúc vàng.
Mỗi hiện vật đều thể hiện trình độ kỹ thuật chế tác tinh xảo, tư duy thẩm mỹ độc đáo cùng nghệ thuật trang trí đặc trưng thời Nguyễn. Người dân Hải Phòng đã tận tâm đặt chế tác riêng, chạm khắc mỹ tự của Thánh Mẫu Lê Chân, dâng cúng lên đền Nghè, thể hiện lòng thành kính và tín ngưỡng thờ Thánh Mẫu.
Đặc biệt, trên một thẻ bài vàng có dòng chữ Hán Nôm: 甘润芝 (Cam Nhuận Chi). Theo nghiên cứu từ văn bia công đức trùng tu đền niên hiệu Bảo Đại nhị niên Đinh Mão, tháng 10, ngày 10 (năm 1927), thẻ bài ghi danh sách các gia đình và tín chủ công đức trùng tu, trong đó có ghi “Cam Nhuận hiệu nhị thập nguyên”, cung cấp tư liệu quý giá về chủ nhân và nơi chế tác các kim phẩm dâng cúng tại Đền Nghè.
4.2. Địa điểm trưng bày và cách tham quan bộ kim phẩm
Sau hơn 65 năm lưu giữ, bộ kim phẩm được bảo quản tại Ngân hàng Quốc gia Việt Nam (nay là Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chi nhánh Hải Phòng). Đến năm 2024, bộ hiện vật đã được bàn giao về Bảo tàng Hải Phòng để lưu giữ, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa lịch sử.
Du khách khi tham quan Bảo tàng Hải Phòng có thể chiêm ngưỡng bộ kim phẩm quý giá này, tìm hiểu về lịch sử, nghệ thuật chế tác và tín ngưỡng thờ Thánh Mẫu Lê Chân, góp phần nâng cao trải nghiệm du lịch văn hóa – tâm linh Hải Phòng.
5. Trải nghiệm tham quan Đền Nghè (Hải Phòng) năm 2025
Di chuyển đến đảo Cát Bà dễ dàng bằng cáp treo Sun World. (Nguồn: Sưu tầm)
Tham quan Đền Nghè Hải Phòng năm 2025 hứa hẹn mang đến trải nghiệm vừa linh thiêng vừa văn hóa, giúp du khách tìm hiểu lịch sử và tín ngưỡng gắn liền với Nữ tướng Lê Chân. Bên cạnh lễ bái tại đền, hành trình có thể kết hợp tham quan bảo tàng và khám phá trung tâm thành phố, tạo nên chuyến đi trọn vẹn và đa dạng.
5.1. Cách di chuyển thuận tiện tới Đền Nghè (Hải Phòng)
Để tham quan Đền Nghè Hải Phòng, du khách có thể dễ dàng di chuyển từ trung tâm thành phố chỉ trong khoảng 30 phút. Dưới đây là lộ trình gợi ý để bạn có thể tới đền một cách thuận tiện nhất:
Xuất phát từ trung tâm Hải Phòng, đi về hướng Bắc khoảng 650m.
Rẽ phải và tiếp tục đi thẳng khoảng 1,8km.
Rẽ trái vào đường Cổng Rồng, đi thẳng thêm 750m.
Rẽ phải vào đường Lương Khánh Thiện, sau đó rẽ phải vào đường Hoàng Thiết Tâm, tiếp tục đi thẳng đến đường Hoàng Quốc Việt.
Rẽ phải và đi dọc theo đường tỉnh 360 khoảng 3,1km.
Tại vòng xuyến, rẽ trái vào lối ra thứ 4 để vào đường Trường Chinh, tiếp tục đi thẳng qua cầu Niệm.
Đi thẳng trên đường Trần Nguyên Hãn khoảng 1,8km, sau đó rẽ phải vào phố Trần Đức Cảnh.
Đi thẳng 1km, rẽ phải vào đường Mê Linh, tiếp tục rẽ phải vào đường Lê Chân, đi thêm 28m là đến Đền Nghè Hải Phòng.
Lộ trình này đảm bảo cho du khách di chuyển nhanh chóng, an toàn và thuận tiện, đồng thời có thể kết hợp tham quan các điểm nổi bật xung quanh trung tâm Hải Phòng trong cùng một hành trình.
5.2. Thời gian tham quan và lưu ý khi đi lễ Đền Nghè
Thời gian lý tưởng để tham quan Đền Nghè là vào sáng sớm từ 7h00 – 9h00 hoặc chiều muộn từ 16h00 – 18h00. Đây là khoảng thời gian tránh đông đúc, thuận tiện cho việc check-in, chụp ảnh và trải nghiệm không gian yên bình, trang nghiêm của đền.
Khi đến lễ tại đền, du khách cần tuân thủ quy tắc ứng xử:
Giữ trật tự, nói năng nhẹ nhàng, không làm ồn hoặc chạy nhảy xung quanh khu vực thờ tự.
Trang phục lịch sự, gọn gàng, tránh quần áo hở hang hoặc quá phóng khoáng, thể hiện sự tôn trọng với nơi linh thiêng.
Thực hiện phong tục thắp hương, lễ bái đúng cách, theo hướng dẫn của người dân địa phương hoặc các bảng chỉ dẫn tại đền.
Ngoài ra, du khách nên chuẩn bị lễ vật đầy đủ nếu muốn dâng cúng, đồng thời tôn trọng nghi lễ và văn hóa tâm linh địa phương, để chuyến tham quan vừa ý nghĩa, vừa an toàn, đồng thời mang lại trải nghiệm du lịch tâm linh trọn vẹn tại Đền Nghè Hải Phòng.
5.3. Gợi ý kết hợp trải nghiệm: Tham quan bảo tàng – dạo quanh trung tâm Hải Phòng
Khi đến Đền Nghè Hải Phòng, du khách có thể kết hợp tham quan Bảo tàng Hải Phòng để chiêm ngưỡng bộ kim phẩm quý giá dâng cúng tại đền, đồng thời tìm hiểu sâu hơn về lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng thờ Nữ tướng Lê Chân. Đây là một lịch trình vừa mang tính tâm linh, vừa bổ sung kiến thức văn hóa – lịch sử, giúp chuyến đi thêm phần trọn vẹn.
Sau khi tham quan đền và bảo tàng, bạn có thể dạo quanh trung tâm Hải Phòng, khám phá các địa điểm nổi bật như Nhà hát lớn, bảo tàng thành phố, chợ Cát Bi… và thưởng thức ẩm thực địa phương đặc trưng.
Nếu có nhiều thời gian hơn, du khách còn có thể mở rộng hành trình ra đảo Cát Bà, di chuyển thuận tiện bằng cáp treo Sun World, tham gia các hoạt động như chèo kayak, khám phá rừng quốc gia Cát Bà, tắm biển và trải nghiệm du lịch sinh thái. Đây là lựa chọn lý tưởng cho những ai muốn kết hợp du lịch tâm linh và du lịch khám phá thiên nhiên Hải Phòng trong cùng một chuyến đi.
Với kiến trúc cổ kính, giá trị lịch sử lâu đời và những bảo vật quý hiếm, Đền Nghè là điểm đến lý tưởng để khám phá văn hóa và di sản của thành phố cảng. Du khách có thể chiêm ngưỡng kiến trúc độc đáo, tìm hiểu câu chuyện lịch sử và tận hưởng không gian linh thiêng xung quanh. Hãy thêm Đền Nghè (Hải Phòng) vào hành trình du lịch 2025 để trải nghiệm trọn vẹn nét đẹp văn hóa – lịch sử và ghi lại những khoảnh khắc đáng nhớ.
