1. 永溪村摔跤節 – 歷史、文化價值與節慶意義
Hội vật làng Vĩnh Khê là lễ hội vật cổ truyền lâu đời của vùng đồng bằng Bắc Bộ. (Nguồn: Sưu tầm)
Hội vật làng Vĩnh Khê là một trong những lễ hội vật cổ truyền lâu đời và tiêu biểu của vùng đồng bằng Bắc Bộ, gắn liền với lịch sử hình thành làng xã và tinh thần thượng võ của người Việt. Không chỉ mang giá trị lịch sử sâu sắc, lễ hội còn là không gian văn hóa đặc biệt, nơi hội tụ tín ngưỡng dân gian, truyền thống cộng đồng và bản sắc quê hương Hải Phòng.
1.1. Hội vật làng Vĩnh Khê nằm ở đâu?
Hội vật làng Vĩnh Khê diễn ra tại đình làng Vĩnh Khê, xã An Đồng, huyện An Dương, thành phố Hải Phòng. Không gian đình cổ kính rộng rãi, bao quanh bởi hồ nước trong xanh và những hàng cây cổ thụ rợp bóng mát, tạo nên khung cảnh trang trọng, phù hợp với các nghi lễ truyền thống đầu năm.
Hội vật Vĩnh Khê có lịch sử gần 700 năm, xuất phát từ thế kỷ XIV dưới thời nhà Trần. Truyền thuyết kể rằng hai anh em họ Vũ – những người có võ nghệ tinh thông – đã tập hợp trai làng để bảo vệ xóm làng trước nạn cướp bóc khoảng năm 1370. Tinh thần thượng võ, đoàn kết cộng đồng của các bậc tiền nhân này chính là nền tảng cho truyền thống vật cổ truyền ở Vĩnh Khê, được duy trì và phát triển qua nhiều thế hệ.
Đến năm 2019, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chính thức công nhận hội vật làng Vĩnh Khê là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, thuộc loại hình "tập quán xã hội và tín ngưỡng". Sự công nhận này không chỉ khẳng định giá trị lịch sử và văn hóa lâu đời của lễ hội mà còn góp phần thúc đẩy công tác bảo tồn và phát huy di sản quý báu này.
Đình Vĩnh Khê được xây dựng từ thời vua Trần Duệ Tông, là nơi thờ ba vị thành hoàng: hai anh em sinh đôi Trung Thánh Đại Vương Vũ Giao và Hùng Vũ Đại Vương Vũ Sào, nổi bật với sức mạnh và võ nghệ, cùng Đại Vương Tứ Dương Hầu Phạm Tử Nghi – vị tướng thời Mạc từng đoạt giải cao nhất trong hội vật và được tôn làm thành hoàng làng.
1.2. Ý nghĩa và tinh thần của hội vật làng Vĩnh Khê
Hội vật làng Vĩnh Khê không chỉ là dịp tưởng nhớ các vị thành hoàng mà còn thể hiện rõ tinh thần "uống nước nhớ nguồn". Trong mỗi dịp hội, người dân dâng hương, tế lễ, cầu mong một năm an khang, mưa thuận gió hòa và cuộc sống bình yên. Nghi thức này gắn kết cộng đồng, thể hiện lòng biết ơn và tôn kính các bậc tiền nhân.
Tinh thần thượng võ và sức mạnh tập thể được thể hiện rõ nét trong từng trận đấu vật. Sân đình trở thành nơi tái hiện không khí luyện võ và thi đấu vật của cư dân xưa, với các đô vật thi đấu trên tinh thần trung thực, công bằng và tôn trọng lẫn nhau. Những trận so tài mang đến sự hứng khởi, hấp dẫn cho khán giả đồng thời rèn luyện sức khỏe, ý chí và bản lĩnh cho người tham gia.
Hội vật Vĩnh Khê còn là bảo tàng sống về văn hóa và tín ngưỡng dân gian Việt Nam. Từ các bài vật cổ truyền, cách tổ chức theo lệ làng, nghi thức vào đài cho đến phong cách cổ vũ, tất cả đều phản ánh rõ nét bản sắc dân tộc, góp phần gìn giữ và phát huy di sản văn hóa truyền thống trong đời sống hiện đại.
2. Thời gian, địa điểm và quy mô tổ chức hội vật làng Vĩnh Khê
節慶蘊含深厚的歷史價值與傳統尚武精神。
(來源：蒐集)
舉辦時間與地點是構成 永溪村摔跤節 的特別吸引力的重要因素，每逢春天。維持傳統的時間框架和日益擴大的組織規模，已使該節慶成為安陽，海防地區的標誌性文化體育聚會點。
2.1. 舉辦時間
永溪村摔跤節 通常每年於農曆正月七日舉行，這一天也是兩位武姓的城隍爺的誕辰。在春初時節，當節慶氣氛依然熱鬧時，這使得節慶更加獨特，吸引眾多民眾和遊客參加。
近年來，在被認定為國家級非物質文化遺產後，摔跤節的規模進一步擴大。許多節慶活動持續兩天，從農曆正月六日至七日，讓廣大民眾和遊客有機會完整體驗節慶活動。例如，2025年的摔跤節預計於農曆正月六日至七日（即陽曆2月3日至4日）舉行，節目內容豐富，包括傳統儀式和熱鬧的慶典部分。
2.2. 地點、規模與節慶氣氛
摔跤節的舉辦中心是永溪村的廟宇庭院和周邊區域，位於海防市安陽縣安同社。該區域佈置科學，設有廟宇內的儀式空間、位於中心的摔跤場、周圍的觀眾看台，以及遊戲、服務和餐飲區。這樣的佈置既彰顯了神聖性，又方便了文化體育活動的開展。
節慶吸引了眾多當地民眾和遊客，使得廟宇庭院在正日總是人山人海。來自海防、河內、北寧、寧平的專業和業餘摔跤手參加比賽，有時多達40名運動員，其中包括曾獲得東南亞運動會獎牌或亞洲青年錦標賽獎項的選手。
摔跤節的春初氣氛是莊嚴的儀式部分與熱鬧的慶典部分的和諧結合。在廟宇內，鑼鼓聲、迎神儀式和焚香儀式營造出神聖的氛圍。在場外，歡呼聲、鼓點聲以及精彩的摔跤比賽讓觀眾圍繞著摔跤場，帶來激動人心且引人入勝的體驗。
除了摔跤比賽外，節慶還舉辦許多民間文化活動，如鬥雞、象棋、傳統遊戲和美食市集，供參與者享用。這些活動營造了熱鬧的社區空間，吸引各個年齡層，並有助於維持和發揚永溪村的傳統文化價值。
3. 傳統儀式與永溪摔跤節的特色活動
摔角節的空間清晰地展現了當地人民的民間信仰。（來源：蒐集）
永溪摔角節不僅是激烈比賽的場所，更以一套充滿民間信仰色彩的傳統儀式拉開序幕。莊嚴的儀式部分與熱鬧的節慶部分的融合，造就了其獨特的特色，為這裡的傳統摔角節注入了持久的生命力。
3.1. 莊嚴的儀式
永溪村摔角節的儀式部分在永溪公社祠堂莊嚴舉行，儀式包括焚香、祭祀以紀念村莊的守護神。主辦單位代表、長老、家族長和當地官員均身著傳統服飾出席，營造出莊嚴神聖的氛圍。部分節慶還會舉行神位轎子繞村巡遊的儀式，表達對所供奉神明的深切敬意。
儀式部分的獨特亮點是“交接”儀式，結合了在公社祠堂舉行的象徵性摔角表演。祭祀後，兩位身著禮服的長老在守護神牌位前進行“交接”，以此請求神明允許摔角節的開始。接著是在牌位前進行的象徵性摔角表演，既拉開了祠堂外場節慶部分的序幕，也重現了村莊悠久的武術傳統。
整體儀式清晰地體現了北部三角洲地區的信仰，祈求國泰民安、五穀豐登、家庭幸福和新年興旺。同時，儀式也傳達了保護和傳承傳統文化與武術價值觀給年輕一代的訊息。
3.2. 傳統摔角比賽
永溪村摔角節包含兩個主要比賽項目：兒童摔角和成年男子摔角。兒童比賽部分讓孩子們在安全愉快的環境中熟悉傳統摔角運動。成年男子摔角部分匯聚了經驗豐富的摔角手，他們曾參加過國內外眾多大型賽事。
每逢節慶，永溪公社的庭院就成為來自海防市各縣鎮的摔角手的聚集地，如安老、永保、仙朗、建瑞、安陽、陽京，以及來自河內、北寧、寧平、清化的軍隊運動員和著名摔角學校的選手。許多曾獲得東南亞運動會獎牌、亞洲青年錦標賽冠軍的摔角手參賽，造就了激動人心的比賽。
節慶的一個獨特之處是觀眾慷慨的獎勵。觀眾和捐助者直接為精彩的比賽、優美的招式頒發現金或實物獎勵，金額甚至高達數千萬盾。此外，這些禮物還帶有新年伊始的祝福和鼓勵士氣的意義。
由於結合了激動人心的比賽和熱鬧的節慶氣氛，永溪村摔角節總是吸引大量觀眾參加、加油助威並祈求好運。許多人相信觀看摔角、歡呼和贈送禮物給摔角手會為新的一年帶來積極的能量、順利和好運。
4. 摔角規則、條例與尚武精神
永溪摔跤節是凝聚社區和傳承鄉村習俗的地方。(來源：網絡收集)
永溪村摔跤節不僅以激烈的競技比賽吸引人，還通過嚴格的規則體系得以傳承，充滿了傳統尚武精神。通過摔跤規則和在摔跤場上的行為舉止，這項節慶傳達了越南人民幾代人關於公平、團結和勇氣的價值觀。
4.1. 永溪村摔跤節的傳統摔跤規則
永溪村的傳統摔跤比賽採用三回合制，每回合持續3分鐘。如果在三回合後仍未分出勝負，將進入無時間限制的加時賽，直至分出結果。這種靈活的賽制為摔跤手提供了公平競技的機會，既保留了傳統特色，又符合節慶的氛圍。
當摔跤手將對手擊倒，使其雙肩和一側臀部在約3秒內接觸地面時，即被判定為獲勝。這是傳統的判定標準，強調了摔跤規則的真實性、樸實性和尚武精神。永溪村摔跤節的規則特別重視誠實、公正和武術文化，嚴禁任何暴力或詭計行為。裁判將提醒、監督並要求摔跤手遵守規則，確保參賽者的絕對安全。
摔跤節不僅是體育競技場，也是傳統節慶，在這裡，和睦精神得到弘揚，並在每一次摔跤中結合了越南人民的力量、意志和魄力。
4.2. 團結、意志和超越時代的人文價值
每一位走上摔跤場的摔跤手不僅為自己而戰，也代表著村莊、摔跤門派和地方的榮譽，他們進行激烈的比賽，同時尊重對手和觀眾，秉持著「公平競技，榮譽獲勝」的精神。因此，摔跤節的氣氛既熱鬧又充滿人文價值，深深地烙印著社區的印記。
來自各省市的摔跤手和觀眾的參與，有助於文化交流和社區聯繫，同時也為教練們提供了發現、培養新人才和分享訓練經驗的機會。這就是永溪摔跤節既能保護傳統摔跤遺產，又能推廣民間摔跤運動的方式。
儘管歷經多代，永溪村民仍然維持並發揚舉辦摔跤節的傳統，將其視為家鄉的文化和尚武精神的象徵。許多從廟前廣場成長起來的摔跤手，在取得優異成績後，仍會回來參加節慶，以表達對培養他們技能和魄力之地的感激之情，同時也肯定了這裡既是發現人才的地方，也是保存傳統文化價值的空間。
5. 永溪村摔跤節體驗行程
一個合理的行程將幫助遊客充分體驗永溪村摔跤節神聖、熱鬧且富有特色的氛圍。按天劃分時間段不僅能幫助遊客完整地觀看所有儀式和比賽，還能帶來深刻的當地文化體驗。
上午是遊客抵達永溪廟，觀看祭拜、祭祀和交接儀式的理想時間。開場儀式中，兩位長老進行的象徵性摔跤表演，寓意著啟動，標誌著永溪傳統摔跤節莊重而富有象徵意義的時刻。儀式結束後，首批比賽在輕鬆的氛圍中展開，幫助遊客熟悉摔跤節，觀察摔跤手的技巧以及觀眾熱烈的助威方式。
中午時分，遊客可以參觀村莊內的當地美食攤位，品嚐農曆新年食品和安陽 – 海防地區的特產。同時，這也是參與或觀看民間遊戲的時機，從中國象棋、鬥雞到各種傳統遊戲，在熱鬧的集市氛圍中，帶來生動的當地文化體驗。
下午是舉行最重要比賽的時間，匯聚了眾多強大的摔跤手和專業運動員，營造出激動人心、熱鬧非凡的氛圍。在比賽間隙，遊客可以參觀永溪廟古蹟，了解關於姓武的兄弟倆和名將范子儀的歷史、封號和傳說，從而完整地感受節慶的文化 – 信仰價值。
Sun World 帶來從令人印象深刻的高度進行全方位觀光旅程。
(來源：彙編)
在結束了體驗摔跤節的旅程後，遊客可以擴大行程探索海防市 (Haiphong) 和吉婆島 (Cat Ba)，該島以其美麗的海島風光以及吉婆國家公園 (Vườn quốc gia Cát Bà) 的生態系統聞名。現代化的Sun World纜車系統縮短了從陸地移動的時間，帶來結合了參加村莊節慶和海島旅遊的便利、多樣體驗且難忘的旅程。
6. 參加永溪村 (Vĩnh Khê) 摔跤節的實用經驗
節慶有助於頌揚海防市獨特的文化特色。
(來源：蒐集)
為了充分享受永溪村摔跤節熱鬧卻又不失傳統的氣氛，遊客在參加前應做好必要的準備。 關於禮儀、服裝和安全的注意事項，將幫助您獲得有意義、文明且尊重當地文化價值的體驗。
參加永溪村摔跤節時，遊客需要注意維護禮儀和傳統文化。 服裝應得體、端莊，同時在遇到長者、長老或組織者時保持謙遜的態度。 作為國家級古蹟和神聖的祭祀場所，村廟要求大家尊重信仰空間，使這次體驗更加有意義和莊嚴。
遊客應穿著平底鞋或低跟涼鞋以方便移動，因為廟埕和村裡的通道通常人潮擁擠。 這有助於您長時間觀看比賽且保持舒適。 在整個參觀過程中，需保持公共衛生，不亂扔垃圾，並遵守組織者指定的飲食和吸煙區域。
進入廟內時，請保持安靜，關閉手機鈴聲，且不要隨意觸摸文物、神像或匾額。 在比賽場地，避免擁擠推擠，尤其是在比賽高潮時。 應與擂台邊緣保持安全距離，聽從調度人員的指示，並為長者、兒童讓路，以確保所有人的安全。
在拍攝過程中，避免在比賽場地附近使用閃光燈、雷射或無人機，以免影響摔跤手和裁判。 絕對禁止在摔跤場進行買賣或兌換獎品，以維持當地規定的文明、清新的環境。 遵守這些注意事項，將使您在永溪村摔跤節的旅程變得圓滿、安全且難忘。
永溪村摔跤節是海防市最古老、最具特色的傳統節慶之一，與安陽地區的歷史文化息息相關。 憑藉精彩的武術比賽和充滿民間色彩的尚武精神，這節慶成為一個吸引人的目的地，適合喜愛體驗當地文化的遊客。
